İlk qeyri-rəsmi nəticələrə inansaq (nəticələr hələ də dəqiqləşdirilir və seyrək şəkildə olsa da, müxalifətin ziddiyyətli bəyanatları ilə müşayiət olunur), bəzi proqnozlara rəğmən qardaş Türkiyədəki seçkilərdə nəinki ikinci tura ehtiyac qalmadı, hətta seçkilər ölkənin siyasi konfiqurasiyasında ciddi bir dəyişiklik yaratmadı. Əksinə, hakim AKP mövqelərini bir az da möhkəmləndirərək cəmiyyətdən həm icra, həm də qanunverici hakimiyyətin mandatını aldı. İlk qeyri-rəsmi nəticələrə inansaq (nəticələr hələ də dəqiqləşdirilir və seyrək şəkildə olsa da, müxalifətin ziddiyyətli bəyanatları ilə müşayiət olunur), bəzi proqnozlara rəğmən qardaş Türkiyədəki seçkilərdə nəinki ikinci tura ehtiyac qalmadı, hətta seçkilər ölkənin siyasi konfiqurasiyasında ciddi bir dəyişiklik yaratmadı. Əksinə, hakim AKP mövqelərini bir az da möhkəmləndirərək cəmiyyətdən həm icra, həm də qanunverici hakimiyyətin mandatını aldı.

Türkiyə seçimini etdimi?

İlk qeyri-rəsmi nəticələrə inansaq (nəticələr hələ də dəqiqləşdirilir və seyrək şəkildə olsa da, müxalifətin ziddiyyətli bəyanatları ilə müşayiət olunur), bəzi proqnozlara rəğmən qardaş Türkiyədəki seçkilərdə nəinki ikinci tura ehtiyac qalmadı, hətta seçkilər ölkənin siyasi konfiqurasiyasında ciddi bir dəyişiklik yaratmadı. Əksinə, hakim AKP mövqelərini bir az da möhkəmləndirərək cəmiyyətdən həm icra, həm də qanunverici hakimiyyətin mandatını aldı.

Düşünürük ki, bundan sonra yalnz müxalifət düşərgəsində siyasi qalmaqalların baş verməsi mümkündür. Məsələn, əsas müxalifət partiyası CHP-dən M.İncənin namizədliyinin irəli sürülməsini bəzi müşahidəçilər K.Qılıncdaroğlunun “kələyi” kimi dəyərləndirmişdilər.

Ona görə də çox mümkündür ki, qısa müddətdən sonra M.İncə ilə K.Qılıncdarğolu arasında CHP uğrunda siyasi savaşın şahidi olaq. Çünki prezident seçkisini şərəflə başa vursa da İncə hazırda parlamentdən də kənarda qalıb. Bu isə əlbəttə, nisbətən gənc və perspektivli siyasətçini qətiyyən razı sala bilməz.

Amma bütün hallarda, bunlar Türkiyənin öz problemləridir və bizim üçün daha vacib olanı qardaş ölkədə baş verənlərin Azərbaycan müstəvisinə proyeksiyasıdır. Təbii ki, Türkiyədəki siyasi konfiqurasiyanın dəyişməməsinin bizim üçün həm müsbət, həm də mübahisəli tərəfləri var.

Mübahisəli cəhət odur ki, indiyədək müşahidə olunan siyasətin davamını gözləmək lazım gələcək ki, bunun da həm üstün, həm də yorucu aspektlərini sezmək olur.

Ən yaxşısı, müsbət məqamlardan danışmaqdır. Bir detalı qeyd edək ki, prezident R.T.Ərdoğan özünün seçki platformasına Dağlıq Qarabağla bağlı xüsusi maddə salmışdı ki, bu da Türkiyənin siyasi həyatında Azərbaycanla bağlı ilk detallardandır.

Heç sözsüz, əvvəlki hakimiyyətlər də Dağlıq Qarbağ problemini diqqətdən kənarda qoymurdu. Amma etiraf etmək lazım gəlir ki, indiki hakim partiya məsələyə daha çox önəm verir.

Şübhəsiz, bizim başqa umacaqlarımız da vardır. Suriya məsələsinin Ankara üçün nə qədər önəmli olduğunu başa düşürük. Lakin biz Ankaranın diqqətinin daha çox Cənubi Qafqaza yönəlməsində maraqlıyıq.

Üstəlik, burada bir məsələ də var. Bizim üçün Ankara-Moskva vektoru kimi Ankara-Vaşinqton vektoru da, Türkiyənin NATO ilə ilişkiləri də olduqca önəmli və əhəmiyyətlidr. Türk diplomatların Qarabağ problemilə bağlı hər üç müstəvidə fəaliyyət göstərmələrini istəyirik ki, bunun da prosesə yalnız faydası ola bilər. Hətta Suriya məsələsi və onu çözmək üçün yaradılan Astana üçlüyünün hələ ki, konkret nəticələrə nail ola bilməməsi göstərir ki, dünyada heç bir böyük problem Vaşinqtonun iştirakı olmadan çözülə bilməz.

Düşünürük ki, Dağlıq Qarabağ problemi də bu qəbildəndir. Üstəlik, Ankaranın Tehranla da ciddi münasibətləri var və Türkiyə, bundan İranın Dağlıq Qarabağ müstəvisindəki səylərini artırmaq üçün faydalana bilər.

Əsas odur ki, Dağlıq Qarabağ problemi düzgün təsəvvür olunsun və başa düşülsün ki, burada vacibdən də vacib məsələ Kremlə təzyiq göstərməkdir. Bunun üçün isə bir daha deyirik, Ankara Vaşinqtonla və İranla mövcud olan əlaqə və müttəfiqlik imkanlarından istifadə edə bilər.

Ancaq təəssüf ki, Ankara diplomatiyasının ağırlıq mərkəzi hazırda Suriya səmtinə sürüşüb və ölkə öz siyasi və diplomatik resurslarından ən çox bu problemin çözülməsi üçün yararlanmağa çalışır.

O ki qaldı Ərdoğanın daha bir müddətə prezidentlik etməsinə, çox istərdik və hətta arzulardıq ki, Türkiyə siyasətində anti-Qərb ritorikası bir azacıq olsa da, səngisin. Çünki bu hal demokratik Türkiyəni avtroritar İran rejimilə bir cərgəyə qoyur. Əlbəttə, demirik ki, ABŞ və yaxud elə Avropanın özü Türkiyəyə münasibətində daha səmimidir; yox, belə deyil. Üstəlik, onunla da razılaşırıq ki, son dövrlərdə nəinki Türkiyə ilə, hətta ABŞ-la Avropanın özünün münasibətləri də ənənəvi institusional çərçivədən kənara çıxır. Amma bütün hallarda ən azı, böyük siyasətin öz çərçivələri qalır.

Qərəz, həm Rusiyadakı, həm də Türkiyədəki seçkilər bizə sürprizlər yaşatmadı: biz V.Putini də, R.T.Ərdoğanı da çox yaxşı tanıyır, onların siyasi üslubunu və prioritetlərini bilirik. Bir daha deyirik, bu da müəyyən üstünlüklər yaradır, ən azı, indiyədək mövcud olan siyasətə ciddi korrektələr etməyi tələb etmir. Qeyd etdiyimiz kimi, bunun özü də müsbət haldır, bir şərtlə ki, seçkilərə qədər harada dayandığımızı unutmayaq.

Problemlər həmişə olacaq, bunsuz qətiyyən mümkün deyil. Amma bu günlərdə bir kitabda çox maraqlı bir cümlə sataşdı gözümüzə: siz heç bir maneəsiz çıxış yolu tapmısınızsa, bilin ki, bu yol heç hara aparmır...

Hüseynbala Səlimov
AzNews.az