Bakı-Supsa SOCAR-a keçdi: Azərbaycanın enerji xəritəsində yeni mərhələ - ŞƏRH

8 iyun 2026-cı il tarixindən etibarən Qərb İxrac Boru Kəməri (QİBK) və onun ayrılmaz hissəsi olan Supsa terminalı “SOCAR Midstream Operations” MMC-nin operatorluğuna keçib.

“SOCAR Midstream Operations"dan verilən məlumata görə, Gürcüstanın Neft və Qaz Korporasiyası ilə SOCAR arasında əldə olunmuş razılaşmaya uyğun olaraq, bp ilə mövcud operatorluq müqaviləsi başa çatıb və əməliyyat məsuliyyəti “SOCAR Midstream” tərəfindən qəbul edilib.

Qeyd olunur ki, Xəzər regionunu Qara dəniz və beynəlxalq bazarlarla birləşdirən əsas enerji marşrutlarından biri olan QİBK regional enerji infrastrukturunun mühüm tərkib hissəsi kimi strateji əhəmiyyətini qorumaqda davam edir.

Xatırladaq ki, öncə qeyd olunan infrastruktur obyektlərinin operatoru BP şirkəti idi.

Azərbaycanın enerji ixrac infrastrukturunda mühüm dəyişiklik baş verib. 8 iyun 2026-cı ildən etibarən Qərb İxrac Boru Kəməri (Bakı-Supsa) və onun ayrılmaz hissəsi olan Supsa terminalının operatorluğunun SOCAR-a keçməsi ölkənin regional enerji marşrutları üzərində rolunun daha da güclənməsi baxımından diqqətçəkən hadisədir. Əvvəllər BP tərəfindən idarə olunan bu infrastrukturun “SOCAR Midstream Operations” MMC-nin operatorluğuna verilməsi Azərbaycanın enerji sektorunda əməliyyat imkanlarının genişlənməsini göstərir.

Bakı-Supsa neft kəməri Xəzər hövzəsində hasil olunan neftin Qara dəniz vasitəsilə dünya bazarlarına çıxarılmasında mühüm marşrutlardan biridir. 1999-cu ildə istifadəyə verilən bu xətt Azərbaycan neftinin ixrac marşrutlarının şaxələndirilməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Kəmər vasitəsilə Xəzər regionundan çıxarılan xammal Gürcüstan ərazisindən keçərək Supsa terminalına çatdırılır və burada tankerlərlə beynəlxalq bazarlara göndərilir.

Enerji ixracında marşrutların müxtəlifliyi xüsusilə neft bazarlarında dəyişkənliyin artdığı dövrlərdə böyük əhəmiyyət daşıyır. Qlobal enerji bazarlarında son illərdə geosiyasi risklər, logistika məhdudiyyətləri və tədarük zəncirlərində baş verən dəyişikliklər göstərib ki, ixrac infrastrukturunun dayanıqlılığı ölkələrin enerji təhlükəsizliyinin əsas elementlərindən biridir. Bu baxımdan Bakı-Supsa kimi alternativ marşrutların stabil fəaliyyəti Azərbaycanın enerji siyasətində mühüm yer tutur.

SOCAR-ın operator qismində çıxış etməsi şirkətin yalnız hasilat və ixrac prosesində deyil, həm də enerji infrastrukturunun idarə olunmasında rolunun artması deməkdir. Müasir enerji şirkətləri artıq yalnız xammal istehsalçısı kimi deyil, bütöv dəyər zəncirini idarə edən qlobal iştirakçılar kimi fəaliyyət göstərirlər. Buraya hasilat, nəql, terminal əməliyyatları, logistika və bazarlara çıxış imkanları daxildir.

Bakı-Supsa layihəsinin idarə edilməsində SOCAR-ın daha fəal iştirak etməsi regional əməkdaşlıq baxımından da əhəmiyyətlidir. Boru kəmərinin fəaliyyəti Azərbaycan-Gürcüstan enerji tərəfdaşlığının əsas nümunələrindən biri hesab olunur. İki ölkə arasında enerji infrastrukturuna əsaslanan əməkdaşlıq uzun illərdir regionun iqtisadi əlaqələrinin mühüm hissəsini təşkil edir.

Bu dəyişiklik Azərbaycanın enerji sektorunda institusional təcrübəsinin və texniki imkanlarının artdığını da göstərir. SOCAR son illərdə müxtəlif beynəlxalq layihələrdə iştirak edərək böyük həcmli enerji infrastrukturunun idarə olunması üzrə təcrübəsini genişləndirib. Operatorluq funksiyasının əldə olunması şirkət üçün əlavə məsuliyyətlə yanaşı, yeni idarəetmə imkanları da yaradır.

Qeyd etmək lazımdır ki, Bakı-Supsa marşrutu Bakı-Tbilisi-Ceyhan kimi daha böyük ixrac layihəsi ilə müqayisədə daha kiçik həcmli olsa da, strateji əhəmiyyətini qoruyur. Enerji ixracatçıları üçün əsas məqsədlərdən biri yalnız hasilatı artırmaq deyil, həm də bazarlara çıxış kanallarını təhlükəsiz və çevik saxlamaqdır. Müxtəlif istiqamətlərə çıxış Azərbaycanın enerji bazarında dəyişikliklərə daha effektiv uyğunlaşmasına imkan verir.

Mövcud qlobal tendensiyalar fonunda enerji infrastrukturuna nəzarətin gücləndirilməsi həm iqtisadi, həm də strateji faktor kimi qiymətləndirilir. Bakı-Supsa kəmərinin operatorluğunun SOCAR-a keçməsi Azərbaycanın enerji sektorunda dəyər zəncirinin daha böyük hissəsində iştirakını təmin edən addımlardan biri kimi çıxış edir. Bu proses uzunmüddətli perspektivdə ölkənin regional enerji mərkəzi kimi mövqeyinin möhkəmlənməsinə töhfə verə bilər.

Nuray,
AzNews.az