Ötən il Azərbaycanda 392 qadın süni mayalanma – ekstrakorporal mayalandırma yolu ilə uşaq dünyaya gətirib. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, bu göstərici əvvəlki illərlə müqayisədə azalma ilə müşahidə olunub. Belə ki, 2023-cü illə müqayisədə bu üsulla doğuş sayı 62 nəfər azdır. Statistikaya əsasən, 2021-ci ildə 391, 2022-ci ildə isə 395 qadının süni mayalanma nəticəsində hamiləliyi doğuşla başa çatıb. Rəqəmlər göstərir ki, son üç ildə bu tibbi prosedurdan istifadə edən qadınların sayı sabit intervalda qalsa da, 2024-cü ildə müəyyən geriləmə müşahidə olunub.
Süni mayalanma, xüsusilə təbii yolla hamilə qalmaqda çətinlik yaşayan ailələr üçün ümidverici tibbi texnologiya hesab olunur. Ekstrakorporal mayalandırma zamanı qadın yumurtası laboratoriya şəraitində kişi sperması ilə birləşdirilir, daha sonra əmələ gələn embrion ana bətninə yerləşdirilir. Bu metod sonsuzluq diaqnozu qoyulmuş və ya müxtəlif reproduktiv problemlər yaşayan cütlüklər üçün hamiləlik şansını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Mütəxəssislər bildirirlər ki, Azərbaycanda süni mayalanma ilə bağlı tibbi xidmətlər illər keçdikcə inkişaf etsə də, bu üsulun hələ də maliyyə baxımından hər kəs üçün əlçatan olmadığı müşahidə olunur. Ekstrakorporal mayalandırma prosedurlarının qiyməti klinikalara görə dəyişir və bir çox ailələr üçün yüksək xərc böyük maneə yaradır. Digər tərəfdən, bəzi ailələr bu prosesi bir neçə dəfə təkrarlamalı olur ki, bu da həm maddi, həm də emosional baxımdan çətinliklər doğurur.
Dünya təcrübəsinə nəzər saldıqda, süni mayalanma ilə bağlı uğur faizi yaş amilinə, sağlamlıq vəziyyətinə, tətbiq olunan texnologiyalara və tibbi mütəxəssislərin peşəkarlığına görə dəyişir. Ümumiyyətlə, 35 yaşdan aşağı qadınlarda uğurlu nəticə faizi daha yüksəkdir. Bəzi Avropa ölkələrində vətəndaşlara süni mayalanma xərclərinin müəyyən hissəsi dövlət tərəfindən qarşılanır, bu da həm metodun əlçatanlığını artırır, həm də doğum göstəricilərinə müsbət təsir göstərir.
Azərbaycanda isə son illərdə reproduktiv sağlamlıq məsələlərinə diqqət artsa da, hələ də maarifləndirmə işlərinə ehtiyac var. Cəmiyyətin bir hissəsində bu üsula qarşı müəyyən stereotiplər mövcuddur və bu, bəzən ailələrin vaxtında tibbi yardıma müraciət etməsini gecikdirir. Ekspertlər hesab edirlər ki, həm dövlət dəstəyi mexanizmlərinin genişləndirilməsi, həm də süni mayalanma ilə bağlı tibbi və hüquqi məlumatların daha geniş yayılması doğum göstəricilərinin sabitləşməsinə və ailələrin arzularına qovuşmasına yardımçı ola bilər.
AzNews.az