Yaradıcı sektor yalnız incəsənət və əyləncə sahələri ilə məhdudlaşmır. Bu anlayış musiqidən kino və teatr sənayesinə, dizayndan moda və memarlığa, reklamdan rəqəmsal medianın müxtəlif formalarına qədər çox geniş bir spektri əhatə edir. Bütün dünyada bu sahə iqtisadiyyatın mühüm və sürətlə böyüyən istiqaməti kimi qəbul olunur. UNESCO-nun məlumatına görə, yaradıcı sənaye qlobal ÜDM-in təxminən 3 faizini, məşğulluğun isə 6 faizini təmin edir. Azərbaycanda isə bu sektor hələ inkişaf mərhələsində olsa da, həm potensialı, həm də milli mədəniyyətə söykənən zəngin mənbələri ilə diqqət çəkir.
Ölkənin zəngin musiqi, xalçaçılıq, ədəbiyyat və digər mədəni irsi yaradıcı iqtisadiyyat üçün güclü baza rolunu oynayır. Qarabağ xalçalarının müasir dizayn məhsullarında istifadəsi, muğamın dünya səhnələrində təqdimatı, milli musiqi ilə müasir janrların sintezi və kinematoqrafiyanın son illərdə əldə etdiyi uğurlar bunun bariz nümunələridir. Bu, Azərbaycanın yaradıcı sektorunu yalnız lokal bazar üçün deyil, qlobal istehlakçı üçün də maraqlı edir. Mədəniyyətin iqtisadi dəyərə çevrilməsi isə həm milli brendin güclənməsi, həm də qeyri-neft iqtisadiyyatının şaxələnməsi baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.
Hazırkı vəziyyət göstərir ki, yaradıcı sektorun iqtisadi çəkisi hələ ki məhduddur. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarında bu sahə ayrıca kateqoriya kimi hər zaman geniş əks olunmur, lakin reklam, dizayn, memarlıq və incəsənət fəaliyyətləri üzrə dövriyyənin artdığı müşahidə edilir. Xüsusilə reklam bazarının genişlənməsi, rəqəmsal platformalarda kontent istehsalının çoxalması və sosial medianın təsiri bu sahəni yeni mərhələyə çıxarır. Digər tərəfdən, müstəqil dizaynerlər, gənc musiqiçilər, rəssamlar və film istehsalçıları sosial şəbəkələr vasitəsilə öz məhsullarını beynəlxalq auditoriyaya təqdim edə bilirlər. Bu, ənənəvi mədəniyyət ixracının hüdudlarını genişləndirir və yeni gəlir modelləri formalaşdırır.
Əsas problemlərdən biri yaradıcı sahələrdə institusional dəstəyin hələ tam formalaşmamasıdır. Məsələn, müəlliflik hüquqları mexanizmlərinin gücləndirilməsi, kiçik yaradıcı bizneslər üçün maliyyə və vergi güzəştlərinin artırılması və yaradıcı klasterlərin inkişaf etdirilməsi zəruri addımlar kimi görünür. Çünki bu sahədə fəaliyyət göstərən şəxslərin çoxu kiçik və orta sahibkar statusunda olur və bazarda rəqabət qabiliyyətini qorumaq üçün dövlət dəstəyinə ehtiyac duyur.
Perspektivlər isə kifayət qədər genişdir. Turizm və yaradıcı sənayenin sintezi Azərbaycanın iqtisadiyyatı üçün əlavə dəyər yarada bilər. Məsələn, musiqi festivalları, teatr tamaşaları, dizayn sərgiləri və kino festivalları həm yerli istehlakı stimullaşdırır, həm də xarici turistlər üçün cəlbedici mədəni məkan yaradır. Qarabağın azad olunmuş ərazilərində yaradıcı sənayelərin inkişafı isə həm regionun bərpasına, həm də ölkənin mədəniyyət xəritəsinin yenidən qurulmasına xidmət edə bilər.
Digər mühüm istiqamət rəqəmsal yaradıcılıqdır. İndi artıq rəssamlıq yalnız fiziki sərgilərlə məhdudlaşmır, NFT əsərləri, onlayn sərgilər və rəqəmsal dizayn xidmətləri yaradıcı insanlara qlobal bazara çıxış imkanı verir. Azərbaycanın gənc dizaynerləri və rəqəmsal kontent istehsalçıları bu imkanlardan istifadə etməklə həm iqtisadi gəlir əldə edə, həm də milli mədəni elementləri dünyaya təqdim edə bilərlər.
Nəticə olaraq, Azərbaycanda yaradıcı sektorun inkişafı həm iqtisadi diversifikasiya, həm də mədəni diplomatiya baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu sahənin güclənməsi üçün bazar infrastrukturunun inkişafı, peşəkar kadr hazırlığının genişləndirilməsi, müəllif hüquqlarının qorunması və dövlət-biznes əməkdaşlığının daha sıx qurulması vacibdir. Əgər bu istiqamətdə sistemli addımlar atılarsa, yaradıcı sənaye ölkə üçün təkcə iqtisadi gəlir mənbəyi deyil, həm də beynəlxalq aləmdə Azərbaycanı fərqləndirən yumşaq güc vasitəsinə çevrilə bilər.
Nuray,
Aznews.az