Azərbaycan Respublikasında su obyektlərinin qorunması və səmərəli istifadəsi üçün dövlət tərəfindən sistemli monitorinq və uçot sistemi həyata keçirilir. Su Məcəlləsində nəzərdə tutulan bu tədbirlər su ehtiyatlarının davamlılığını təmin edir, potensial təhlükələri vaxtında aşkarlayır və su mühafizəsi tədbirlərinin effektivliyini artırır.
1. Su obyektlərinin dövlət monitorinqi (Maddə 24):
Dövlət monitorinqi su obyektlərinin vəziyyətində baş verən dəyişiklikləri vaxtında izləmək, onların inkişafını proqnozlaşdırmaq və zərərli təsirlərin qarşısını almaq üçün həyata keçirilir. Monitorinq hidroloji və hidrogeoloji göstəricilərin müntəzəm müşahidəsindən ibarətdir və ətraf mühitin dövlət monitorinqi sisteminin tərkib hissəsi kimi aparılır. Dövlət monitorinqi müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən qanunvericilikdə göstərilən qaydada həyata keçirilir.
2. Suların dövlət uçotu (Maddə 25):
Dövlət uçotu su ehtiyatlarının miqdarını və keyfiyyətini müntəzəm müəyyən etməyə xidmət edir. Bu sistem su obyektlərinin səmərəli istifadəsini və mühafizəsini, həmçinin cari və perspektiv planlaşdırmanı təmin edir. Dövlət uçotu məlumatları yerüstü və yeraltı su obyektlərinin vəziyyətini, onların istifadəsini və keyfiyyətini əks etdirir. Uçot vahid sistem üzrə müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən aparılır və su obyektlərinin istifadəçiləri də bu məlumatların toplanmasında iştirak edirlər.
3. Dövlət su kadastrı (Maddə 26):
Dövlət su kadastrı su obyektləri, su ehtiyatları, su obyektlərindən istifadə və su obyektlərinin istifadəçiləri barədə məlumatların məcmusudur. Bu kadastr vahid sistem üzrə aparılır və suların dövlət uçotu məlumatlarına əsaslanır. Su obyektlərinin istifadəçiləri dövlət su kadastrına daxil edilməli məlumatları müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarına təqdim etməyə məcburdur. Dövlət su kadastrının məlumatları qərar qəbul edərkən dövlət orqanları üçün əsas rol oynayır və su obyektlərinin idarə olunmasında hüquqi bazanı təmin edir.
Beləliklə, bu maddələr su obyektlərinin davamlı monitorinqini, istifadəsinin və mühafizəsinin planlı şəkildə aparılmasını təmin edən hüquqi mexanizm rolunu oynayır. Dövlət monitorinqi, uçot və kadastr sistemi bir-birini tamamlayaraq su ehtiyatlarının qorunmasına və dayanıqlı idarə olunmasına xidmət edir.
Məqalə “Pragma” Sosial İnkişafa və Ekologiyanın Qorunmasına Dəstək İctimai Birliyinin Azərbaycan Respublikası Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin maliyyə yardımı ilə həyata keçirdiyi “Laçın rayonunda su təhlükəsizliyi” adlı sosial-ekoloji layihə çərivəsində hazırlanıb. Fikir və mülahizələr müəllifə aiddir, Azərbaycan Respublikası Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin rəsmi mövqeyini əks etdirməyə bilər.