Beynəlxalq enerji və rəqəmsal transformasiya gündəmi çərçivəsində Çinin aparıcı şirkətlərinin Azərbaycan və Mərkəzi Asiyada əməkdaşlıq imkanlarını genişləndirməsi Bakıda keçirilən “Yaşıl Enerji Həftəsi 2025: Azərbaycan və Mərkəzi Asiya” tədbirində xüsusi vurğulanıb. “NWEPDI-China Energy Engineering Group”un baş nümayəndəsi Tsi Liu bildirib ki, Azərbaycan və region ölkələri davamlı inkişaf, enerji şaxələndirilməsi və infrastrukturun modernləşdirilməsi istiqamətində mühüm mərhələyə qədəm qoyublar. Onun sözlərinə görə, Çin şirkətlərinin yüksək texnologiyalı avadanlıqları, xüsusən də fotovoltaik modullar və “ağıllı şəbəkə” sistemləri, regionun təmiz enerjiyə keçid prosesini əhəmiyyətli dərəcədə sürətləndirə bilər.
Son onilliklərdə Çin qlobal enerji texnologiyaları bazarında dominant mövqeyə yüksəlib. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına əsasən, dünyada istehsal olunan günəş panellərinin təxminən 75 faizi Çinə məxsusdur. Bu, ölkəni yalnız enerji sahəsində deyil, həm də texnoloji transformasiya üzrə qlobal liderlərdən birinə çevirir. Azərbaycanın “Vision 2030” strategiyası və Mərkəzi Asiya dövlətlərinin uzunmüddətli karbon neytrallığı hədəfləri fonunda Çinin təcrübə və resurslarının cəlb edilməsi region üçün real ehtiyacdan doğur. Burada diqqətə alınmalı əsas məqam odur ki, Azərbaycanın Avrasiya nəqliyyat və enerji qovşağı kimi mövqeyi ilə Çin şirkətlərinin istehsal və texnoloji üstünlükləri birləşdirildikdə, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan sinerji formalaşa bilər.
Azərbaycanın iqtisadi prioritetləri son illərdə yalnız enerji hasilatı ilə məhdudlaşmır, ölkə həm də enerji keçidi, rəqəmsallaşma və innovasiyalar istiqamətində yeni imkanlar axtarır. Bu mənzərədə Çin şirkətlərinin regionda mövcudluğu, həm maliyyə, həm də texnoloji baxımdan əlavə dəyər yaradır. Məsələn, Çin kapitalı ilə Orta Asiya ölkələrində həyata keçirilən “Bir Kəmər, Bir Yol” təşəbbüsü çərçivəsində nəqliyyat dəhlizlərinin modernləşdirilməsi və yaşıl enerji parklarının tikintisi artıq praktik nəticələr göstərib. Bu təcrübə Azərbaycanda tətbiq oluna biləcək real modellərdən biridir.
Əməkdaşlığın yalnız enerji texnologiyaları ilə məhdudlaşmaması da vacibdir. Rəqəmsal transformasiya sahəsində Çin şirkətlərinin qlobal bazarda təcrübəsi genişdir. İnformasiya-kommunikasiya texnologiyaları, süni intellekt əsaslı enerji idarəetmə sistemləri və “ağıllı şəhər” layihələri bu əməkdaşlığın spektrini daha da zənginləşdirə bilər. Azərbaycanın yerli developer və startap ekosistemi isə bu prosesdə həm texnologiyaların lokallaşdırılması, həm də yeni biliklərin transferi baxımından strateji tərəfdaş kimi çıxış edə bilər. Bu, gələcəkdə Azərbaycan developerlərinin regional bazarlara çıxışı üçün də yeni imkanlar aça bilər.
Regional tendensiyalara nəzər saldıqda görünür ki, Mərkəzi Asiya ölkələrinin hər biri yaşıl enerji və infrastruktur modernləşdirilməsi istiqamətində konkret hədəflər müəyyənləşdirib. Qazaxıstan 2060-cı ilə qədər karbon neytrallığına nail olmağı planlaşdırır, Özbəkistan və Qırğızıstan bərpa olunan enerji layihələrinə xarici sərmayəni artırır. Azərbaycanın isə həm daxili enerji təhlükəsizliyi, həm də ixrac yönümlü yaşıl enerji potensialı üçün bu cür əməkdaşlıqlar xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Burada diqqət çəkən fakt ondan ibarətdir ki, Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda planlaşdırdığı “yaşıl enerji zonaları” da məhz xarici tərəfdaşlarla birgə reallaşdırılacaq. Çin şirkətlərinin bu proseslərdə iştirakı texnologiya və maliyyə resurslarının effektiv cəlbi baxımından real alternativdir.
Digər tərəfdən, əməkdaşlığın institusional bazası da möhkəmlənməkdədir. Azərbaycan-Çin iqtisadi əlaqələrinin son illərdə artması, qarşılıqlı ticarət dövriyyəsinin yüksəlməsi və müxtəlif infrastruktur layihələrinin gündəmə gəlməsi prosesin davamlı xarakter aldığını göstərir. Dövlət səviyyəsində qurulan bu əlaqələr biznes mühitində də etibarlı çərçivə yaradır. Nəticədə, həm hökumətlərarası razılaşmalar, həm də özəl sektor əməkdaşlıqları bir-birini tamamlayır.
Azərbaycanın inkişaf strategiyaları ilə Çinin texnoloji və maliyyə potensialı arasında formalaşan əməkdaşlıq modeli yalnız lokal deyil, həm də regional miqyasda iqtisadi inteqrasiyanı gücləndirə bilər. Bu əməkdaşlığın uğuru təkcə enerji sahəsində deyil, logistika, rəqəmsal transformasiya və sənaye modernləşdirilməsi sahələrində də yeni imkanlar yaradacaq. Məhz bu kontekstdə Bakıda keçirilən tədbirdə səsləndirilən fikirlər gələcəkdə Azərbaycan və Çin arasında əməkdaşlığın dərinləşməsinin təkcə mümkün deyil, həm də zəruri olduğunu göstərir.
Nuray,
Aznews.az