Azərbaycanın Türkiyədən idxalına dair açıqlanan son statistikalar iki ölkə arasında ticarət axınının sabit, lakin struktur baxımından dəyişkən dinamika nümayiş etdirdiyini göstərir. Yanvar-noyabr aylarında Türkiyədən alınan malların dəyəri 2 milyard 164 milyon dollara yüksəlib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə artımın davam etdiyini təsdiqləyir. Eyni zamanda aylıq göstəricidə müəyyən azalma qeydə alınıb, noyabr ayı üzrə idxal həcmində 6,6 faizlik geriləmə diqqəti çəkir. Türkiyənin ümumi ixrac strukturunda Azərbaycanın payının 1 faizə yaxın olması isə ticarət əlaqələrinin ardıcıl xarakterini əks etdirir.
Bu dinamikanın izahında həm qlobal, həm də regional meyillər mühüm rol oynayır. Türkiyənin 2024-cü il üzrə ixracının 214 milyard dolları aşması onun sənaye məhsulları, avtomobil komponentləri, kimya və tekstil kimi sahələrdə davamlı istehsal gücünə malik olduğunu təsdiqləyir. Azərbaycanın idxal strukturunda isə əsasən istehlak malları, sənaye avadanlıqları və tikinti materialları üstünlük təşkil edir. İnfrastruktur layihələrinin geniş vüsət aldığı, qeyri-neft sektorunda modernizasiya proseslərinin sürətləndiyi bir dövrdə Türkiyə istehsalçılarından tədarükün artması tamamilə iqtisadi məntiqlə üst-üstə düşür. Bununla belə aylıq idxal həcminin azalması mövsümi yavaşlama, əvvəlcədən planlaşdırılmış iri tədarüklərin əvvəlki aylarda həyata keçirilməsi və logistika dövrlərindən qaynaqlanan dəyişikliklərlə izah oluna bilər.
Qlobal ticarət mühitinə nəzər saldıqda Türkiyənin ixrac yönlü iqtisadi modelinin Avropa və Amerika bazarları ilə sıx bağlı olduğu görünür. Almaniya, Böyük Britaniya və ABŞ kimi ölkələrin bu ölkədən ən çox idxal edən dövlətlər sırasında qalması Türkiyə məhsullarının rəqabət qabiliyyətini göstərir. Bu kontekstdə Azərbaycan bazarının Türkiyə üçün stabil və yaxın ticarət tərəfdaşı olması regional iqtisadi inteqrasiyanın təbii nəticəsidir. Ticarət dövriyyəsinin uzun illərdir yüksələn xətt üzrə irəliləməsi nəqliyyat əlaqələrinin, gömrük prosedurlarının və qarşılıqlı investisiya mühitinin yaxşılaşması ilə də dəstəklənir. Zəngəzur dəhlizi üzrə aparılan müzakirələr, Orta Dəhliz boyunca yük axınının artması və iki ölkə arasında tranzit imkanlarının genişlənməsi gələcək dövrdə idxal və ixrac həcmlərinin strukturunu bir qədər dəyişdirə, logistik səmərəliliyi artıraraq ticarət axınlarını daha çevik edə bilər.
Azərbaycanın Türkiyədən idxalının artması daxili bazarda istehlak tələbinin genişliyini, tikinti və sənaye sektorlarında fəaliyyətin intensivliyini və regionda iqtisadi dinamizmi təsdiqləyən göstəricidir. Bununla yanaşı, idxalın müəyyən dövrlərdə azalması iqtisadi fəaliyyətin yavaşlaması kimi deyil, tədarükün tsiklik mexanizmləri və planlaşdırılmış kontraktların vaxt bölgüsü kimi daha texniki faktorlarla əlaqələndirilir. İki ölkə arasında ticarət əlaqələrinin tarazlı inkişafı həm istehlakçıların seçim dairəsini genişləndirir, həm də sənaye sahələrinin modernizasiyasına əlavə stimul yaradır. Mövcud statistika göstərir ki, struktur baxımından sabitlik qorunur və hər iki tərəfin iqtisadi strategiyaları bu əlaqələrin daha dayanıqlı platforma üzərində inkişafına imkan yaradır.
Aznews.az