2025-ci ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanda 936 min cüt ayaqqabı istehsal edilib. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsasən, bu göstərici 2024-cü ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,3 faiz artım deməkdir. İlin sonuna yaxın hazır məhsul ehtiyatının 147 min cüt səviyyəsində formalaşması isə istehsal artımının bazar dövriyyəsi ilə paralel getdiyini göstərir. Rəqəmlər əvvəlki illərdə müşahidə olunan sürətli genişlənmədən sonra ayaqqabı istehsalının daha sabit və tarazlı mərhələyə keçdiyini əks etdirir.
2024-cü ildə ölkədə 1 milyon 41 min cüt ayaqqabı istehsal olunması və bunun 2023-cü illə müqayisədə 39 faiz artım göstərməsi sektorda kəskin genişlənmə mərhələsinin yaşandığını ortaya qoymuşdu. Bu artım əsasən daxili bazarın idxalı əvəzləyən məhsullara yönəlməsi, yerli istehsal güclərinin mərhələli şəkildə işə salınması və istehlak bazarında qiymət həssaslığının artması ilə bağlı idi. 2025-ci ilin göstəricilərində artım tempinin nisbətən zəifləməsi isə həmin genişlənmədən sonra bazarın öz tarazlığını tapması ilə izah oluna bilər.
Qlobal səviyyədə ayaqqabı sənayesi son illər istehlak davranışlarında baş verən dəyişikliklərin təsiri altındadır. Dünya bazarında kütləvi istehsal hələ də əsasən Asiya ölkələrinin payına düşsə də, bir çox ölkələrdə regional istehsalın bərpası və daxili bazara yönəlik modellər aktuallaşıb. Nəqliyyat xərclərinin artması və tədarük zəncirlərindəki risklər yerli istehsala marağı gücləndirib. Azərbaycan üzrə istehsal dinamikası da bu qlobal meyillərlə uzlaşaraq daha çox daxili tələbatın ödənilməsinə yönəlmiş struktur formalaşdırır.
Hazır məhsul ehtiyatlarının mövcud səviyyəsi istehsalın bazar tərəfindən udulduğunu göstərən mühüm göstəricidir. Qlobal təcrübədə yüngül sənaye məhsulları üzrə ehtiyatların həddən artıq artması adətən satış tempinin zəifləməsinə işarə edir. Azərbaycanda ehtiyatların nisbətən idarəolunan həcmdə qalması istehsal planlamasının mövsümi tələbat və satış imkanları nəzərə alınmaqla qurulduğunu göstərir.
Ayaqqabı istehsalı əmək tutumlu sahə olduğu üçün bu sektordakı dinamika məşğulluq və regional iqtisadi aktivlik baxımından da əhəmiyyət daşıyır. Qlobal trendlər göstərir ki, orta ölçülü istehsal həcmləri ilə fəaliyyət göstərən yerli müəssisələr əsasən sabitlik və bazar uyğunlaşması üzərində fokuslanır. Azərbaycan üzrə istehsal göstəricilərində kəskin sıçrayışdan sonra daha mülayim artım tempinin formalaşması sektorun mərhələli şəkildə institusionallaşdığını göstərən əlamət kimi qiymətləndirilə bilər.
Ümumilikdə, mövcud statistika ayaqqabı istehsalında artımın davam etdiyini, lakin əvvəlki ilin yüksək bazasından sonra daha ölçülü və dayanıqlı fazaya keçid baş verdiyini göstərir. Daxili bazarın tələbatı, istehsal və ehtiyat balansının qorunması fonunda ayaqqabı sənayesinin yaxın dövrdə yüngül sənayenin stabil seqmentlərindən biri kimi mövqeyini saxlaması ehtimalı güclənir.
Aznews.az