Gürcüstanın 2025-ci il üçün təsdiqlədiyi təbii qaz balansı Cənubi Qafqazda enerji axınlarının real strukturunu aydın şəkildə ortaya qoyur. Rəsmi məlumata əsasən, ölkə bu il 3,34 milyard kub metr həcmində təbii qaz idxal etməyi planlaşdırır və bu həcmin 87 faizdən çoxu Azərbaycan hesabına təmin olunacaq. “Şahdəniz” yatağı və SOCAR vasitəsilə həyata keçirilən tədarüklər Gürcüstanın enerji təhlükəsizliyində Azərbaycanın həlledici mövqeyini bir daha təsdiqləyir.
Bu göstəricilər təkcə ikitərəfli ticarət əlaqələrinin həcmini deyil, həm də regional enerji modelinin necə formalaşdığını göstərir. Gürcüstan enerji resursları baxımından məhdud imkanlara malik ölkədir və daxili istehsal ümumi tələbatın cüzi hissəsini ödəyir. Bu səbəbdən idxal strategiyası ölkənin iqtisadi sabitliyi və sosial təminatı üçün əsas alət rolunu oynayır. Azərbaycanın payının bu qədər yüksək olması coğrafi yaxınlıq, mövcud infrastruktur və uzunmüddətli müqavilələr hesabına formalaşmış rasional iqtisadi seçim kimi dəyərləndirilə bilər.
Qlobal enerji bazarlarında son illərdə müşahidə olunan dəyişkənlik fonunda Gürcüstanın tədarük portfelinin strukturuna diqqət yetirmək xüsusilə vacibdir. Rusiya qazının ümumi balansda nisbətən məhdud paya malik olması ölkənin tədarük risklərini balanslaşdırmaq cəhdini göstərir. 400 milyon kubmetrlik Rusiya payı ümumi həcmin kiçik hissəsini təşkil edir və əsas yük yenə də Azərbaycan qazının üzərinə düşür. Bu struktur Gürcüstanın enerji siyasətində diversifikasiya ilə etibarlı tərəfdaşlıq arasında tarazlıq yaratmağa çalışdığını göstərir.
İstehlak strukturuna baxdıqda isə təbii qazın Gürcüstan üçün əsas sosial resurslardan biri olduğu aydın görünür. 2026-cı il üçün proqnozlaşdırılan istehlak həcminin böyük hissəsinin sosial sektorun və əhalinin payına düşməsi qazın yalnız sənaye deyil, həm də sosial rifah baxımından strateji əhəmiyyət daşıdığını göstərir. İstilik elektrik stansiyalarının və kommersiya sektorunun payı isə enerji sistemində qazın çoxşaxəli rolunu təsdiqləyir. Bu, qaz tədarükündə fasiləsizliyin yalnız iqtisadi deyil, həm də sosial sabitlik məsələsi olduğunu ön plana çıxarır.
Azərbaycan üçün bu mənzərə ixrac bazarlarının keyfiyyəti baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Gürcüstan sabit və proqnozlaşdırıla bilən tələbatı olan bazar kimi çıxış edir və bu, qaz ixracından əldə olunan gəlirlərin planlaşdırılmasını asanlaşdırır. Eyni zamanda, “Şahdəniz” kimi böyük yataqların və SOCAR-ın payının balanslı şəkildə bölünməsi ixrac modelinin institusional əsaslara söykəndiyini göstərir. Bu amil beynəlxalq enerji bazarlarında etibarlılıq göstəricisi kimi qəbul olunur.
Qaz nəqli zamanı itkilərin təxminən 56 milyon kubmetr səviyyəsində proqnozlaşdırılması da diqqət çəkir. Qlobal praktikada bu göstəricilər enerji səmərəliliyi və infrastrukturun texniki vəziyyəti ilə birbaşa əlaqələndirilir. Gürcüstanın qaz şəbəkəsində itkilərin nisbətən məhdud səviyyədə saxlanılması mövcud infrastrukturun funksionallığını və idarəetmənin effektivliyini göstərən amil kimi qiymətləndirilə bilər.
Gürcüstanın qaz balansında Azərbaycanın dominant rolu təsadüfi deyil və regional enerji arxitekturasının məntiqi nəticəsidir. Bu əməkdaşlıq Cənubi Qafqazda enerji təhlükəsizliyinin təmin olunması, iqtisadi sabitliyin qorunması və uzunmüddətli strateji tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi baxımından qarşılıqlı faydalı model formalaşdırır. Qlobal enerji bazarlarında qeyri-müəyyənliyin davam etdiyi şəraitdə bu cür proqnozlaşdırıla bilən və institusional əsaslara söykənən tədarük münasibətləri region üçün mühüm dayaq nöqtəsi olaraq qalır.
Aznews.az