“İçərişəhər” Dövlət Tarix Memarlıq Qoruğu İdarəsində idarəetmə və maliyyə sisteminin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması istiqamətində aparılan islahatlar son dövrdə ictimai diqqətin mərkəzinə çevrilib. Qurumun açıqlamasına əsasən, uçot və hesabat proseslərinin Beynəlxalq Maliyyə Hesabatı Standartları üzrə aparılmasına keçid, strukturun optimallaşdırılması və daxili nəzarət mexanizmlərinin gücləndirilməsi məqsədyönlü institusional transformasiyanın tərkib hissəsidir. Eyni zamanda Hesablama Palatasının 2024-cü il auditində aşkar edilmiş nöqsanlar bu dəyişikliklərin kontekstini daha da aktuallaşdırır və prosesi yalnız texniki yox, sistemli islahat çərçivəsində dəyərləndirməyi zəruri edir.
Qlobal təcrübə göstərir ki, mədəni irs obyektlərini idarə edən qurumlar üçün şəffaf maliyyə hesabatlılığı yalnız fiskal intizam məsələsi deyil, eyni zamanda institusional etimadın əsas sütunlarından biridir. UNESCO və Dünya Bankının mədəni irsin idarə olunması üzrə tövsiyələrində də qeyd olunur ki, tarixi ərazilərin qorunması ilə yanaşı, bu ərazilərin maliyyə axınlarının beynəlxalq standartlara uyğun şəkildə izlənməsi dövlət və özəl tərəfdaşlıqların cəlb edilməsi baxımından həlledici rol oynayır. Bu mənada İFRS-ə keçid “İçərişəhər” üçün yalnız texniki hesabat dəyişikliyi deyil, maliyyə qərarlarının daha müqayisəolunan və ölçüləbilən müstəviyə daşınması deməkdir.
Struktur optimallaşdırılması və insan resurslarının vahid idarəetmə sisteminə inteqrasiyası da institusional baxımdan əhəmiyyətli addım kimi qiymətləndirilə bilər. Beynəlxalq idarəetmə modellərində ştatdankənar və qeyri formal əmək münasibətlərinin aradan qaldırılması xərclərin proqnozlaşdırılmasını asanlaşdırır, daxili nəzarəti gücləndirir və fəaliyyətin ölçülə bilən nəticələr üzərində qurulmasına imkan yaradır. Bu yanaşma xüsusilə mədəni irs obyektlərində risklərin idarə olunması baxımından vacib sayılır, çünki qeyri şəffaf əmək mexanizmləri uzunmüddətli dövrdə həm maliyyə, həm də reputasiya riskləri yarada bilir.
Maliyyə balansının dürüstləşdirilməsi və aktivlərin real dəyərinin uçotda əks etdirilməsi isə daha mürəkkəb, lakin strateji əhəmiyyət daşıyan mərhələdir. Qlobal praktika göstərir ki, dövlət qurumlarında əvvəlki dövrlərə aid qeyri dəqiq uçot yazılışlarının beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması müəyyən zaman tələb edir və bu proses adətən mərhələli şəkildə icra olunur. Avropa ölkələrində aparılmış oxşar islahatlar göstərir ki, aktivlərin yenidən qiymətləndirilməsi və balansdan silinmələrin düzgün təsnifatı maliyyə hesabatlarının etibarlılığını əhəmiyyətli dərəcədə artırır və sonrakı auditlərdə risklərin azalmasına səbəb olur.
Hesablama Palatasının auditində qeyd olunan nöqsanlar isə institusional islahatların zəruriliyini obyektiv şəkildə ortaya qoyur. Audit mexanizmlərinin mövcudluğu və bu nəticələrin ictimaiyyətə açıqlanması dövlət maliyyə nəzarətinin işlək olduğunu göstərən əsas indikatorlardan biridir. Eyni zamanda bu cür auditlər, qlobal təcrübədə olduğu kimi, islahat proseslərinin sürətləndirilməsi üçün referans nöqtəsi rolunu oynayır. Beynəlxalq təcrübədə audit nəticələrinin icrası üzrə tədbirlərin həyata keçirilməsi adətən orta müddətli institusional planlara inteqrasiya olunur və nəticələr növbəti hesabat dövrlərində mərhələli şəkildə öz əksini tapır.
Bu baxımdan “İçərişəhər” Dövlət Tarix Memarlıq Qoruğu İdarəsində aparılan islahatları yalnız mövcud nöqsanlara reaksiya kimi deyil, daha geniş institusional transformasiya kontekstində dəyərləndirmək mümkündür. İdarəetmənin şəffaflaşdırılması, maliyyə intizamının gücləndirilməsi və beynəlxalq standartlara uyğunlaşma mədəni irsin qorunması ilə iqtisadi səmərəliliyin balanslaşdırılmasına xidmət edən müasir idarəetmə modelinin formalaşmasına zəmin yaradır. Bu prosesin davamlılığı isə uzunmüddətli perspektivdə həm ictimai etimadın möhkəmlənməsinə, həm də “İçərişəhər”in beynəlxalq mədəni və turizm platformalarında institusional mövqeyinin güclənməsinə imkan verə bilər.
Aznews.az