Dünya Bankı və Xəzər-Qara dəniz-Avropa marşrutu üzrə formalaşan Yaşıl Enerji Dəhlizi layihəsinin institusional dayaqları möhkəmləndirilir və artıq təşəbbüs mərhələsindən planlı icra mərhələsinə keçid üçün konkret mexanizmlər müzakirə olunur. Regional tərəfdaşların iştirakı ilə yaradılmış birgə müəssisə layihənin cari vəziyyətini qiymətləndirərək növbəti addımlar üzrə koordinasiyanı gücləndirməyi hədəfləyir.
Qlobal enerji bazarlarında son illərdə müşahidə olunan struktur dəyişiklikləri bu təşəbbüsün əhəmiyyətini daha da artırır. Avropa İttifaqının enerji təhlükəsizliyi strategiyasında bərpa olunan enerji mənbələrinin payının yüksəldilməsi əsas prioritetlərdən biridir. 2030-cu ilə qədər Aİ-də enerji istehlakının azı 42,5 faizinin bərpa olunan mənbələr hesabına təmin edilməsi hədəfi regiondan kənar etibarlı və dayanıqlı təchizat kanallarına tələbi artırır. Bu kontekstdə Xəzər hövzəsinin külək və günəş potensialı Avropa bazarları üçün strateji alternativ kimi çıxış edir.
Azərbaycanın prosesdə rolu təkcə enerji istehsalçısı funksiyası ilə məhdudlaşmır. Ölkə həm də regional enerji körpüsü statusunu möhkəmləndirir. Qara dəniz üzərindən çəkilməsi planlaşdırılan 1 155 kilometrlik sualtı kabel layihəsi texniki baxımdan yüksək mürəkkəbliyə malik olsa da, onun ötürücülük gücü və gərginlik səviyyəsi Cənubi Qafqaz ilə Cənub Şərqi Avropanın enerji sistemlərini birbaşa əlaqələndirməyə imkan verəcək. Bu, mövcud elektrik şəbəkələrinin şaxələndirilməsi və pik tələbat dövrlərində çevik balansın təmin olunması baxımından əhəmiyyətli üstünlük yaradır.
Dünya Bankının layihəyə marağı isə maliyyə və institusional risklərin azaldılması baxımından mühüm faktor sayılır. Qlobal təcrübə göstərir ki, iri həcmli transmilli enerji infrastrukturu layihələrində beynəlxalq maliyyə institutlarının iştirakı investisiya mühitinə inamı artırır və uzunmüddətli maliyyələşmə xərclərini optimallaşdırır. Bu yanaşma həm də layihənin texniki standartlara və ekoloji tələblərə uyğunluğunu təmin edən nəzarət mexanizmlərini gücləndirir.
Layihənin regional təsirləri yalnız ixrac gəlirləri ilə ölçülmür. Yaşıl enerji dəhlizi iştirakçı ölkələr arasında texnoloji əməkdaşlığı genişləndirir, elektrik bazarlarının inteqrasiyasını sürətləndirir və uzunmüddətli perspektivdə enerji qiymətlərinin daha sabit formalaşmasına zəmin yaradır. Xüsusilə Gürcüstan və Rumıniya üzərindən Avropa şəbəkəsinə çıxış imkanları regionda istehsal edilən bərpa olunan enerjinin kommersiyalaşdırılmasını asanlaşdırır.
2032-ci ilə qədər tamamlanması planlaşdırılan sualtı kabel layihəsi zaman baxımından uzunmüddətli görünsə də, qlobal enerji keçidi proseslərinin sürəti nəzərə alındıqda bu cür layihələrin vaxtında icrası strateji əhəmiyyət daşıyır. Enerji bazarlarında artan rəqabət və texnoloji transformasiya fonunda erkən mövqe tutan ölkələr gələcəkdə daha güclü iqtisadi və geosiyasi üstünlüklər əldə edirlər. Məhz bu baxımdan Yaşıl Enerji Dəhlizi təşəbbüsü region üçün təkcə enerji layihəsi deyil, həm də uzunmüddətli iqtisadi inteqrasiya platforması kimi qiymətləndirilə bilər.
Aznews.az