Ötən ilin yanvar-oktyabr aylarında Azərbaycana idxal olunan qərənfil həcminin həm dəyər, həm də kəmiyyət baxımından kəskin artması daxili istehlak bazarında çiçək məhsullarına olan tələbatın dəyişən strukturunu göstərir. Rəsmi statistikaya əsasən, ölkəyə 188 min ABŞ dolları dəyərində 2,72 milyon ədəd qərənfil gətirilib ki, bu da əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə dəyər ifadəsində 63 faiz, miqdar baxımından isə 72 faiz artım deməkdir. Məlumatlar idxal coğrafiyasının genişləndiyini və tədarük kanallarında yeni istiqamətlərin formalaşdığını da ortaya qoyur.
Qərənfil idxalında Türkiyənin əsas tədarükçü kimi mövqeyini daha da möhkəmləndirməsi diqqət çəkir. Türkiyədən gətirilən məhsulun həm həcmi, həm də dəyəri əhəmiyyətli dərəcədə artıb və ümumi idxalın böyük hissəsini təşkil edib. Bu tendensiya regiondaxili logistikanın əlçatanlığı, daşınma xərclərinin nisbətən aşağı olması və Türkiyənin çiçəkçilik sektorunda sənaye miqyaslı istehsal imkanları ilə izah olunur. Qlobal çiçək bazarında Türkiyə son illər ixrac payını artıran ölkələr sırasındadır və Yaxın Şərq, Qafqaz bazarları bu strategiyanın əsas istiqamətlərindən biri hesab olunur.
Eyni zamanda, Çindən idxalın bərpası və qısa müddətdə əhəmiyyətli həcmə çatması bazarın alternativ tədarük mənbələrinə açıq olduğunu göstərir. Qlobal səviyyədə Çin çiçəkçilik sahəsində əsasən süni və bəzək bitkiləri ilə tanınsa da, son illər canlı çiçək istehsalında da ixrac yönümlü model formalaşdırır. Azərbaycanda Çin mənşəli qərənfilin idxala daxil olması qiymət və çeşid baxımından rəqabəti artıran amil kimi qiymətləndirilə bilər.
Latın Amerikası və Avropa ölkələrindən idxal göstəricilərində isə fərqli dinamika müşahidə olunur. Kolumbiya və Ekvador kimi qlobal çiçək ixracatçıları ilə ticarətdə azalma qeydə alınıb. Dünya bazarında kəsilmiş çiçəklərin əsas təchizatçılarından olan bu ölkələr üçün uzaq məsafə və logistika xərcləri qiymət formalaşmasına ciddi təsir edir. Niderlanddan idxalda dəyər artımı olsa da, miqdarın azalması məhsulun daha yüksək keyfiyyət və maya dəyəri ilə gətirildiyini göstərir. Bu isə bazarda fərqli istehlak seqmentlərinin mövcudluğuna işarə edir.
Son 14 ildə ilk dəfə olaraq Efiopiyadan idxalın həyata keçirilməsi xüsusilə diqqətəlayiqdir. Afrika ölkələri son onillikdə qlobal çiçək ticarətində sürətlə mövqelərini gücləndirir. Efiopiya hazırda Avropa bazarına yönəlmiş iri çiçək ixracatçılarından biridir və aşağı istehsal xərcləri ilə seçilir. Azərbaycanın bu bazarla ticarətə başlaması gələcəkdə idxal coğrafiyasının daha da şaxələnəcəyini göstərən ilkin siqnal kimi qiymətləndirilə bilər.
Ümumilikdə qərənfil idxalındakı artım təkcə mövsümi tələbatla izah olunmur. Son illər ölkədə tədbir sektoru, toy və mərasim bazarı, eləcə də pərakəndə dekorativ məhsullar seqmentində canlanma müşahidə olunur. Qlobal tendensiyalar da göstərir ki, çiçək bazarında istehlak həcmi əsasən urbanizasiya və xidmət sektorunun genişlənməsi ilə paralel artır. Azərbaycanda idxal göstəricilərinin artması daxili bazarın bu dəyişikliklərə uyğunlaşdığını və tədarük zəncirinin daha çevik formalaşdığını göstərir.
Qərənfil idxalı üzrə müşahidə olunan dinamika qlobal çiçək bazarındakı struktur dəyişikliklərinin yerli bazara əks olunmuş formasıdır. İdxal coğrafiyasının genişlənməsi və əsas tədarükçülərin payının dəyişməsi bazarda rəqabət mühitini gücləndirir və qiymətlərin nisbətən stabilləşməsinə imkan yaradır. Bu proseslər uzunmüddətli perspektivdə çiçək məhsulları bazarında daha balanslı və davamlı ticarət modelinin formalaşmasına zəmin yarada bilər.
Aznews.az