Azərbaycanda süni intellektdən istifadə səviyyəsinin 2025-ci ilin ikinci yarısında 15,5 faizə yüksəlməsi ölkənin rəqəmsal transformasiya prosesində tədricən daha aktiv mərhələyə keçdiyini göstərir. “Microsoft AI Economy Institute”nin hesabatına əsasən, ötən ilin birinci yarısı ilə müqayisədə artım müşahidə olunması generativ süni intellekt məhsullarının gündəlik fəaliyyətlərdə daha geniş tətbiq edilməyə başlandığını təsdiqləyir. Qlobal miqyasda süni intellektin yayılması sürətlənir, lakin regionlar və ölkələr arasında rəqəmsal fərqlər hələ də qalır ki, bu da texnoloji adaptasiyanın əsas çağırışlarından biri kimi ön plana çıxır.
Məlumatların regional müqayisəsi göstərir ki, Azərbaycan Cənubi Qafqaz və yaxın region ölkələri ilə eyni dinamikada hərəkət edir. Gürcüstanda süni intellektdən istifadə səviyyəsinin 18,2 faiz olması həmin ölkədə rəqəmsal xidmətlərin və texnoloji savadlılığın daha erkən mərhələdə genişlənməsi ilə izah olunur. Türkiyədə 14,6 faiz, Qazaxıstanda 13,7 faiz göstəriciləri isə süni intellektin əsasən biznes proseslərində, marketinqdə və rəqəmsal məzmun istehsalında tətbiqi ilə bağlıdır. Azərbaycanın 15,5 faizlik göstəricisi bu kontekstdə orta, lakin stabil artım trayektoriyasını əks etdirir və ölkənin rəqəmsal iqtisadiyyata inteqrasiya səviyyəsinin yüksəldiyini göstərir.
Hesabatda istifadə göstəricisinin generativ AI məhsullarından faydalanan əhalinin payı əsasında hesablanması mühüm məqamdır. Bu, süni intellektin təkcə korporativ və ya dövlət strukturlarında deyil, fərdi istifadəçilər səviyyəsində də yayılmasını ölçür. Azərbaycanda bu artım əsasən təhsil, kontent istehsalı, dizayn, proqramlaşdırma və kiçik biznes fəaliyyətlərində generativ alətlərdən istifadənin genişlənməsi ilə bağlıdır. Rəqəmsal platformalara çıxış imkanlarının artması, mobil internetin əhatə dairəsinin genişlənməsi və gənc əhalinin texnologiyaya adaptasiya sürəti bu prosesin əsas sürətləndirici amilləri kimi çıxış edir.
Qlobal səviyyədə müşahidə olunan rəqəmsal fərqlər süni intellektin inkişafının yalnız texnoloji deyil, eyni zamanda sosial və iqtisadi faktorlarla şərtləndiyini göstərir. İnternetə çıxış imkanları, rəqəmsal savadlılıq, yerli dil dəstəyi və texnoloji məhsulların əlçatanlığı istifadə səviyyəsinə birbaşa təsir edir. Bu baxımdan Azərbaycan üçün süni intellektdən istifadənin artması, rəqəmsal bacarıqların formalaşması və insan kapitalının keyfiyyətinin yüksəlməsi baxımından müsbət tendensiya kimi qiymətləndirilir. Eyni zamanda, göstəricinin hələ də məhdud səviyyədə qalması süni intellekt texnologiyalarının daha geniş kütlələr üçün praktiki və funksional istifadəsinin artırılmasına ehtiyac olduğunu göstərir.
İqtisadi baxımdan, generativ süni intellektin yayılması məhsuldarlığın yüksəlməsi, xərclərin optimallaşdırılması və yeni biznes modellərinin formalaşması ilə nəticələnir. Qlobal təcrübədə süni intellektdən aktiv istifadə edən ölkələrdə rəqəmsal xidmətlərin payı artır, startap ekosistemləri daha çevik inkişaf edir və əmək bazarında yeni ixtisaslar formalaşır. Azərbaycan üçün də bu proses orta və uzunmüddətli perspektivdə qeyri neft sektorunun rəqəmsallaşmasını sürətləndirən amil kimi çıxış edə bilər.
Ümumilikdə, 2025-ci ilin ikinci yarısında süni intellektdən istifadə səviyyəsinin artması Azərbaycanın regional kontekstdə rəqabət qabiliyyətini qoruduğunu və qlobal rəqəmsal trendlərlə uzlaşdığını göstərir. Mövcud göstəricilər süni intellektin artıq niş texnologiya mərhələsindən çıxaraq gündəlik iqtisadi və sosial fəaliyyətlərin bir hissəsinə çevrildiyini təsdiqləyir. Qarşıdakı dövrdə bu tendensiyanın davam etməsi rəqəmsal fərqlərin tədricən azalmasına və texnoloji transformasiyanın daha balanslı şəkildə dərinləşməsinə zəmin yarada bilər.
Aznews.az