Ötən il Gürcüstanın Azərbaycandan 45,3 milyon ABŞ dolları dəyərində tütün tərkibli siqaret idxal etməsi və bu göstəricinin əvvəlki illə müqayisədə 41 faiz artması iki ölkə arasında qeyri enerji məhsulları üzrə ticarət əlaqələrinin fərqli istiqamətdə dərinləşdiyini göstərir. Mövcud statistikaya əsasən, Azərbaycan Gürcüstanın siqaret idxalında birinci mövqeyə yüksəlib və bazardakı payını əhəmiyyətli dərəcədə artırıb.
Qlobal miqyasda tütün məmulatları bazarı son illər ziddiyyətli proseslərlə xarakterizə olunur. Dünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatlarına görə, inkişaf etmiş ölkələrdə siqaret istehlakı tənzimləyici məhdudiyyətlər və vergi siyasətləri fonunda tədricən azalır, lakin Şərqi Avropa və Qafqaz kimi regionlarda istehlak həcmləri daha sabit qalır. Bu da regional istehsal və ticarət zəncirlərinin rolunu gücləndirir. Gürcüstanın 2025-ci ildə ümumi siqaret idxalının 159 milyon ABŞ dolları təşkil etməsi və bu göstəricinin cüzi azalma nümayiş etdirməsi bazarın doyma həddinə yaxınlaşdığını, lakin tələbatın hələ də yüksək səviyyədə qaldığını göstərir.
Azərbaycanın bu bazarda lider mövqeyə çıxmasının arxasında bir neçə iqtisadi amil dayanır. İlk növbədə, regional istehsal və logistika üstünlükləri məhsulun maya dəyərini və çatdırılma xərclərini aşağı salır. Eyni zamanda, tütün məmulatları üzrə formalaşmış istehsal infrastrukturu və ixrac yönümlü yanaşma Azərbaycan istehsalçılarına qonşu bazarlarda rəqabət qabiliyyəti qazandırır. Müqayisə üçün, Litva, Ermənistan, Ukrayna və Serbiya kimi ölkələrin Gürcüstan bazarındakı payı daha çox idxal qiymətləri və nəqliyyat məsafələri ilə məhdudlaşır.
Statistik dinamika onu da göstərir ki, 2024-cü ildə Gürcüstanın Azərbaycandan aldığı siqaretlərin dəyəri 32,2 milyon ABŞ dolları olduğu halda, bir il ərzində bu rəqəmin kəskin artması təkcə ticarət həcminin böyüməsi deyil, həm də bazar payının yenidən bölüşdürülməsi deməkdir. Qlobal tütün sənayesində istehsalçıların regional bazarlara fokuslanması tendensiyası fonunda bu artım məntiqi görünür və qısa müddətli konyunktur dəyişiklikdən daha çox struktur uyğunlaşmanı əks etdirir.
Eyni zamanda, tütün məhsulları bazarında vergi siyasəti və sağlamlıq yönümlü tənzimləmələr orta və uzun müddətli perspektivdə ticarət həcmlərinə təsir edə biləcək əsas amillər olaraq qalır. Gürcüstanın idxal göstəricilərində ümumi azalma tendensiyasının müşahidə olunması bu sektorun artıq sürətli artım mərhələsini keçdiyini, lakin regional istehsalçılar üçün hələ də stabil imkanlar saxladığını göstərir. Azərbaycan üçün isə bu bazar qeyri neft ixracının diversifikasiyası baxımından əhəmiyyətli istiqamətlərdən biri olaraq qalır və mövcud göstəricilər regional iqtisadi əməkdaşlığın praktik nəticələrini ortaya qoyur.
Aznews.az