2025-ci ildə Azərbaycana idxal olunan ətin həcmi və dəyərində qeydə alınan azalma ölkənin ərzaq bazarında baş verən struktur dəyişikliklərinin diqqətçəkən göstəricilərindən biridir. Rəsmi məlumatlara görə, cari ildə ölkəyə 117 milyon 965 min ABŞ dolları dəyərində 47 min 641 ton ət gətirilib ki, bu da ötən illə müqayisədə həm fiziki həcmdə, həm də maliyyə göstəricilərində əhəmiyyətli geriləmə deməkdir. 2024-cü ildə idxal 129 milyon 556 min dollar və 58 min 689 ton səviyyəsində olmuşdu. Beləliklə, idxal dəyəri 8,9 faiz, miqdarı isə 18,8 faiz azalıb.
Bu dinamika ilk növbədə daxili istehsal imkanlarının tədricən genişlənməsi və dövlətin aqrar sektorda apardığı uzunmüddətli siyasətlə əlaqələndirilir. Son illərdə heyvandarlığın intensiv və yarıintensiv modellər üzrə inkişafı, yem bazasının yaxşılaşdırılması və regionlarda fermer təsərrüfatlarının maliyyə alətlərinə çıxışının genişlənməsi daxili bazarın idxaldan asılılığını qismən azaldıb. Xüsusilə mal və quş əti istehsalında məhsuldarlığın artması idxal ehtiyacını aşağı salan əsas amillərdən biri kimi qiymətləndirilir.
Qlobal kontekstdə isə ət bazarında qiymət və təklif balansının dəyişməsi müşahidə olunur. FAO-nun son hesabatlarında qeyd edilir ki, son iki ildə yem xammalı bazarlarında nisbi sabitləşmə, eyni zamanda bəzi iri ixracatçı ölkələrdə logistika və ixrac məhdudiyyətlərinin yumşalması qiymət dalğalanmalarını azaldıb. Bununla yanaşı, bir sıra ölkələrdə daxili istehsalın qorunması məqsədilə ixrac rüsumları və kvotalar tətbiq edilib ki, bu da idxalçı ölkələrin alış strategiyalarını yenidən nəzərdən keçirməsinə səbəb olub. Azərbaycan üçün bu şəraitdə idxalın azalması yalnız qiymət amili ilə deyil, daha çox daxili təminat səviyyəsinin yüksəlməsi ilə izah olunur.
İdxal həcminin azalması eyni zamanda valyuta axınlarının optimallaşdırılması baxımından da əhəmiyyətlidir. Ətin idxalı ümumi idxal səbətində böyük paya malik olmasa da, kənd təsərrüfatı məhsulları üzrə balansın yaxşılaşması tədiyyə balansına müsbət təsir göstərir. Bu proses daxili istehsalın mövsümi risklərə və iqlim faktorlarına daha dayanıqlı hala gətirilməsi ilə müşayiət olunduqda, bazarda qiymət sabitliyinin qorunması üçün əlavə imkanlar yaradır.
Mövcud tendensiyalar göstərir ki, ət idxalının azalması qısamüddətli konyunktur dəyişikliyi deyil, daha çox mərhələli struktur dönüşünün tərkib hissəsidir. Daxili istehsalın genişlənməsi, bazarın tənzimlənməsi və idxalın rasional səviyyədə saxlanılması Azərbaycanın ərzaq təhlükəsizliyi strategiyasının əsas sütunlarından biri kimi formalaşır. Bu yanaşma həm istehlak bazarında sabitliyi qoruyur, həm də aqrar sektorun uzunmüddətli dayanıqlığını gücləndirir.
Aznews.az