Ötən il Azərbaycanda beynəlxalq poçt göndərişlərinin həm dəyər, həm də fiziki həcm baxımından azalması qlobal ticarət və istehlak davranışlarında baş verən dəyişikliklərin ölkə iqtisadiyyatına dolayı təsirlərini açıq şəkildə göstərir. Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatlarına əsasən, beynəlxalq poçt göndərişlərinin ümumi dəyəri 65,1 milyon ABŞ dolları, həcmi isə 247,95 ton təşkil edib ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə nəzərəçarpacaq geriləmə deməkdir. Xüsusilə idxal poçt axınlarında müşahidə edilən azalma tendensiyası diqqət çəkir.
Məlumatlar göstərir ki, 2025-ci ildə xaricdən Azərbaycana daxil olan poçt göndərişlərinin dəyəri 61,8 milyon ABŞ dollarına düşüb və bu, illik müqayisədə 11 faizlik azalma deməkdir. Həcm baxımından da oxşar dinamika müşahidə olunur. Bu tendensiyanın arxasında bir neçə əsas amil dayanır. Qlobal miqyasda elektron ticarət bazarında baş verən struktur dəyişiklikləri, logistika xərclərinin artması və bəzi ölkələrdə tətbiq olunan vergi və gömrük mexanizmlərinin sərtləşdirilməsi fərdi poçt göndərişlərinin cazibədarlığını zəiflədib. Bundan əlavə, son illərdə regionda yerli onlayn satış platformalarının genişlənməsi istehlakçıların xaricdən sifarişlərə marağını nisbətən azaldıb.
Beynəlxalq poçt idxalının azalması eyni zamanda istehlak səbətində də dəyişikliklərə işarə edir. Əvvəllər əsasən kiçik həcmli, lakin yüksək sayda sifarişlər hesabına formalaşan poçt axınları indi daha selektiv xarakter alır. Qlobal statistikaya baxdıqda da oxşar mənzərə müşahidə olunur. Dünya Poçt İttifaqının məlumatlarına əsasən, 2023 və 2024-cü illərdə bir çox ölkələrdə sərhədyanı elektron ticarət poçt axınlarında ikirəqəmli azalmalar qeydə alınıb. Bu proses pandemiyadan sonrakı dövrdə istehlakçı davranışlarının normallaşması və yerli bazarların güclənməsi ilə izah olunur.
Digər tərəfdən, Azərbaycandan xaricə poçt göndərişlərinin artması mühüm struktur dəyişikliklərinə işarə edir. Hesabat dövründə ixrac poçt göndərişlərinin dəyərinin 6 faiz, həcminin isə 10,7 faiz artması göstərir ki, yerli istehsalçılar və fərdi sahibkarlar beynəlxalq bazarlara çıxış imkanlarından daha aktiv istifadə etməyə başlayıblar. Xüsusilə əl işləri, milli məhsullar, kiçik həcmli sənaye və kreativ məhsulların poçt vasitəsilə ixracı bu artımın əsas mənbələrindən biri hesab olunur. Bu tendensiya qlobal e-ticarət platformalarının fərdi satıcılara yaratdığı imkanlarla da üst-üstə düşür.
İqtisadi baxımdan poçt göndərişlərindəki bu balans dəyişikliyi müsbət və neytral siqnalların eyni vaxtda mövcud olduğunu göstərir. İdxal poçt axınlarının azalması valyuta çıxışının müəyyən qədər məhdudlaşmasına səbəb olur ki, bu da tədiyə balansı baxımından neytral təsir yarada bilər. Paralel olaraq ixrac poçtunun artması kiçik və orta sahibkarlığın beynəlxalq inteqrasiyasını gücləndirən amil kimi çıxış edir. Bu, rəsmi ixrac statistikalarında hələ geniş pay tutmasa da, struktur baxımından mühüm başlanğıc mərhələsi hesab olunur.
Mövcud tendensiyalar göstərir ki, beynəlxalq poçt göndərişləri artıq təkcə istehlak yönümlü kanal deyil, eyni zamanda mikroixrac və rəqəmsal ticarət üçün çevik alətə çevrilməkdədir. Azərbaycanın bu prosesdə mövqeyi qlobal trendlərlə uyğun şəkildə formalaşır və yaxın illərdə poçt-logistika infrastrukturunun rəqəmsallaşdırılması, gömrük prosedurlarının sadələşdirilməsi və e-ticarət ekosisteminin inkişafı bu sahədə daha balanslı və dayanıqlı dinamikanın yaranmasına zəmin yarada bilər.
Aznews.az