Temu platformasının Türkiyədə fəaliyyət modelini dəyişərək xaricdən məhsul satışını rəsmi şəkildə dayandırması ölkənin e-ticarət bazarında və ümumilikdə qlobal rəqəmsal ticarət mühitində diqqətçəkən dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Yanvarın 21-də Türkiyə Rəqabət Qurumu tərəfindən aparılan qəfil yoxlamadan və fevralın 1-dən etibarən xaricdən gələn bağlamalar üçün 30 avroluq rüsumsuz limitin ləğvindən sonra Türkiyə istifadəçiləri artıq yalnız ölkə daxilindəki anbarlardan göndərilən məhsullara çıxış əldə edir. Bu qərar Temu-nun Türkiyə bazarında fəaliyyətini tamamilə yeni iqtisadi və hüquqi çərçivəyə salıb.
Son illər Temu və oxşar Çin mənşəli e-ticarət platformaları aşağı qiymət strategiyası və birbaşa istehsalçıdan istehlakçıya model hesabına qlobal bazarda sürətlə pay qazanmışdı. Sensor Tower və Statista məlumatlarına əsasən, Temu 2024-cü ildə aylıq aktiv istifadəçi sayına görə dünyanın ən sürətlə böyüyən alış platformalarından biri olub. Bu artımın əsas səbəbi isə məhz rüsumsuz və ya minimal rüsumlu transsərhəd satış mexanizmləri idi. Türkiyədə rüsumsuz limitin ləğvi bu modelin iqtisadi əsaslarını zəiflədərək Temu kimi platformaları yerli bazar qaydalarına uyğunlaşmağa məcbur edib.
Rəqabət Qurumu tərəfindən aparılan yoxlama isə prosesin yalnız fiskal deyil, həm də rəqabət və məlumat təhlükəsizliyi aspektlərini əhatə etdiyini göstərir. Qlobal miqyasda Avropa İttifaqı, ABŞ və bir sıra Asiya ölkələri böyük e-ticarət platformalarının bazar dominantlığı, qiymət dempinqi və yerli biznesə təsiri ilə bağlı daha sərt nəzarət mexanizmləri tətbiq edir. Məsələn, Avropa Komissiyasının 2023-cü il hesabatına görə, transsərhəd aşağı qiymətli məhsullar yerli pərakəndə satış sektorunda gəlirlərin orta hesabla 8-10 faiz azalmasına səbəb olub. Türkiyədə atılan addımlar da bu qlobal tendensiyanın regional davamı kimi dəyərləndirilə bilər.
Temu-nun xarici sifarişləri deaktiv edərək yalnız yerli satıcılara və Türkiyə daxilindəki anbarlara keçidi qısa müddətdə platformanın qiymət üstünlüyünü zəiflədə bilər. Çünki Çin istehsalı məhsulların birbaşa göndərişi logistika və vergi baxımından daha ucuz başa gəlirdi. Bununla yanaşı, yeni model Türkiyədə yerli istehsalçı və satıcılar üçün əlavə satış kanalı yarada bilər. Türkiyə Ticarət Nazirliyinin məlumatlarına görə, ölkədə e-ticarətin ümumi həcmi 2024-cü ildə 1,8 trilyon lirəni keçib və bu bazarda yerli platformaların payının qorunması dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biridir.
Qlobal baxımdan Temu-nun Türkiyədə atdığı addım digər bazarlar üçün də presedent yarada bilər. Xüsusilə Avropa və Yaxın Şərq ölkələrində vergi güzəştlərinin məhdudlaşdırılması fonunda platformaların lokal anbarlar, yerli tərəfdaşlıqlar və hibrid satış modellərinə keçidi sürətlənə bilər. Amazon və Alibaba kimi nəhənglərin əvvəllər oxşar strategiyalar tətbiq etməsi göstərir ki, bu cür uyğunlaşma uzunmüddətli perspektivdə bazarda qalmağın əsas şərtlərindən biridir.
Nəticə etibarilə, Temu-nun Türkiyədə xaricdən məhsul satışını dayandırması təkcə bir platformanın taktiki qərarı deyil, qlobal e-ticarətdə tənzimləmə və lokallaşma mərhələsinin dərinləşdiyini göstərən göstəricidir. Bu proses istehlakçılar üçün qiymət və seçim balansını dəyişsə də, yerli biznesin qorunması və rəqabət mühitinin sağlamlaşdırılması baxımından struktur xarakterli dəyişiklik kimi qiymətləndirilir. Türkiyə nümunəsi isə gələcəkdə digər ölkələr üçün də analoji qərarların gündəmə gələ biləcəyini göstərir.
Aznews.az