TikTok-un “What’s Next” adlı 2026 hesabatı platformanın gələcək strategiyasını “Irreplaceable Instinct” anlayışı üzərində quraraq əsas mesajı açıq şəkildə verir: texnologiya nə qədər inkişaf etsə də, insanın maraq, emosional bağ və anın içində olma instinkti əvəzolunmaz qalır. Hesabatda Curiosity Detours, Reali-Tea və Emotional ROI kimi yanaşmalar vasitəsilə rəqəmsal davranışların hansı istiqamətdə dəyişəcəyi izah olunur və süni intellektin yalnız alət, kontentin isə insan mərkəzli qalmalı olduğu vurğulanır.
Qlobal səviyyədə rəqəmsal iqtisadiyyatın son illərdə keçdiyi mərhələlər bu yanaşmanın təsadüfi olmadığını göstərir. 2024 və 2025-ci illərdə aparılan beynəlxalq araşdırmalara görə sosial platformalarda istifadəçi davranışlarının əsas hissəsi artıq sürətli istehlak və idealizə olunmuş görüntülərdən uzaqlaşmağa başlayıb. Məsələn, Deloitte-in media trendləri üzrə hesabatında qeyd olunur ki, gənc istifadəçilərin 60 faizdən çoxu kontent seçimində “özümə yaxın hiss etdiyim hekayələr” faktorunu prioritet sayır. Bu, Curiosity Detours anlayışının praktik izahıdır. İstifadəçi artıq yalnız alqoritmin təklif etdiyini deyil, marağının apardığı fərqli mövzuları kəşf etməyə meyillidir və bu, platformaları klassik sosial media çərçivəsindən çıxararaq axtarış və kəşf mühitinə çevirir.
Reali-Tea trendi isə rəqəmsal məkanda uzun müddət dominant olmuş “mükəmməl həyat” narrativinin iqtisadi və psixoloji tükənməsini əks etdirir. Instagram və TikTok üzrə son statistikalar göstərir ki, filtrli və idealizə edilmiş kontentlərdə interaksiya tempi real həyat hekayələri ilə müqayisədə daha zəif artım nümayiş etdirir. Sensor Tower-in məlumatlarına əsasən, 2025-ci ildə “daily life”, “behind the scenes” və “honest review” açar sözləri ilə yayımlanan videoların baxış sayı əvvəlki ilə nisbətən təxminən 30 faiz artıb. Bu dinamika reklam və brend strategiyalarına da təsir edir. İstifadəçi artıq reklam olunan məhsulu yox, o məhsulun real həyatdakı təsirini görmək istəyir. Bu, platformaların təkcə əyləncə deyil, qərarvermə və axtarış məkanı kimi mövqeyini gücləndirir.
Emotional ROI anlayışı isə rəqəmsal iqtisadiyyatda istehlak məntiqinin dəyişdiyini göstərən əsas göstəricilərdən biridir. McKinsey-in istehlakçı davranışları üzrə son hesabatında vurğulanır ki, impulsiv alışların payı inkişaf etmiş bazarlarda azalmağa başlayıb və istehlakçıların böyük hissəsi məhsulun qiymətindən çox, ona verdiyi mənaya diqqət yetirir. Bu tendensiya xüsusilə xidmət sektorunda daha aydın görünür. Abunə modelləri, təcrübə əsaslı məhsullar və icma yönümlü brendlər daha dayanıqlı gəlir strukturu formalaşdırır. TikTok-un bu yanaşmanı ön plana çıxarması platformanın yalnız reklam dövriyyəsini deyil, uzunmüddətli istifadəçi etimadını hədəflədiyini göstərir.
Süni intellekt alətlərinin səmərəlilik üçün önə çıxarılması isə iqtisadi baxımdan rasional qərardır. Qlobal reklam bazarında AI əsaslı kontent optimizasiyası artıq xərclərin azalmasına və daha dəqiq hədəfləməyə imkan verir. Lakin hesabatda vurğulanan əsas məqam ondan ibarətdir ki, bu alətlər insan instinktini əvəz etməməlidir. Əks halda kontent mexanikləşir və emosional dəyərini itirir. Bu balansın qorunması platformalar üçün strateji risklərin idarə olunması deməkdir.
Bu trendlərin Azərbaycan üçün də dolayı təsirləri mövcuddur. Rəqəmsal reklam bazarının həcmi ölkədə hələ qlobal miqyasla müqayisədə məhdud olsa da, yerli brendlərin sosial platformalarda davranış modelləri qlobal tendensiyalara paralel şəkildə dəyişir. Real hekayələrə, lokal kontekstə və emosional bağ yaradan məzmunlara marağın artması gələcək dövrdə kommunikasiya strategiyalarının daha məsuliyyətli və düşünülmüş şəkildə qurulmasını zəruri edir. Bu yanaşma həm iqtisadi səmərəliliyi artırır, həm də institusional etimadın formalaşmasına töhfə verir.
Nəticə etibarilə, TikTok-un “Irreplaceable Instinct” yanaşması texnologiya ilə insan təbiəti arasında yeni tarazlıq modelini təklif edir. Qlobal trendlər göstərir ki, emosional dəyər, real hekayələr və marağa əsaslanan kəşf mexanizmləri yaxın illərdə rəqəmsal iqtisadiyyatın əsas hərəkətverici qüvvələrindən biri olacaq. Bu prosesdə qalib olanlar texnologiyanı məqsəd deyil, vasitə kimi görən və insan faktorunu mərkəzdə saxlayan platformalar və brendlər olacaq.
Aznews.az