Ötən il Azərbaycan Bolqarıstana 169,5 min ton xam neft ixrac edərək bu istiqamətdə ticarət həcmini əvvəlki illə müqayisədə kəskin artırıb. Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatlarına əsasən, ixracın dəyəri 92,3 milyon ABŞ dollarına yaxın olub və həm fiziki həcm, həm də maliyyə göstəriciləri üzrə iki dəfədən çox artım qeydə alınıb. Bu dinamika Azərbaycanın Avropa enerji bazarındakı mövqeyinin möhkəmlənməsi kontekstində diqqət çəkir.
Rəqəmlərin təhlili göstərir ki, Bolqarıstana ixrac edilən neft həcmi Azərbaycanın ümumi neft ixracında cəmi 0,72 faiz paya malik olsa da, artım tempi strateji baxımdan əhəmiyyətlidir. Avropa İttifaqı ölkələrinin son illərdə enerji təchizatını şaxələndirməyə yönəlmiş siyasəti Xəzər regionu istehsalçıları üçün yeni imkanlar yaradıb. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatlarına görə, 2024 və 2025-ci illərdə Avropada alternativ mənbələrdən xam neft və neft məhsullarına tələbat artıb və Cənubi Qafqaz marşrutları bu prosesdə daha aktiv istifadə olunmağa başlayıb. Azərbaycanın Bolqarıstanla ticarətində müşahidə edilən artım məhz bu qlobal tendensiyanın lokal əksidir.
İxracın dəyərinin həcmdən nisbətən az artması dünya bazarlarında neft qiymətlərinin dəyişkənliyi ilə əlaqələndirilir. 2025-ci ildə Brent markalı neftin orta qiyməti əvvəlki ilə nisbətən daha sabit diapazonda formalaşsa da, regional müqavilələrdə logistika və emal imkanları qiymət strukturuna təsir göstərib. Bu baxımdan Bolqarıstan istiqamətində ixracın artması təkcə bazar genişlənməsi deyil, həm də tədarük zəncirinin çevikliyinin artması kimi qiymətləndirilir.
Ümumilikdə 2025-ci ildə Azərbaycanın xam neft və neft məhsulları ixracının həcmi 23,3 milyon tonu ötüb və dəyər ifadəsində 12 milyard ABŞ dollarından çox olub. Bu göstərici enerji sektorunun ölkənin xarici ticarət balansında hələ də aparıcı rol oynadığını təsdiqləyir. Hesabat dövründə xarici ticarət dövriyyəsinin təxminən yarısının ixrac hesabına formalaşması enerji gəlirlərinin makroiqtisadi sabitlik üçün əsas dayaqlardan biri olaraq qaldığını göstərir.
Bolqarıstan bazarı ilə əməkdaşlığın genişlənməsi eyni zamanda Cənub Qaz Dəhlizi və regiondakı digər enerji layihələri fonunda qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrin dərinləşməsi ilə uzlaşır. Avropa ölkələrinin enerji təhlükəsizliyi strategiyalarında Xəzər regionunun payının artması Azərbaycan üçün orta və uzunmüddətli perspektivdə daha stabil ixrac marşrutları formalaşdırır. Bu isə ixracın coğrafiyasının genişlənməsi və tək bazardan asılılığın azaldılması baxımından mühüm amildir.
Mövcud göstəricilər göstərir ki, Bolqarıstana neft ixracındakı artım təkcə illik statistika deyil, Azərbaycanın enerji ixracının strukturunda mərhələli dəyişikliklərin bir hissəsidir. Qlobal enerji bazarlarında davam edən transformasiya fonunda bu cür artımlar ölkənin xarici ticarət mövqeyini möhkəmləndirən və iqtisadi dayanıqlığı dəstəkləyən faktorlardan biri kimi çıxış edir.
AzNews.az