Ötən ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanın diri qoyun idxalı kəskin artaraq 298 min başı keçib və dəyər ifadəsində 32,2 milyon ABŞ dollarına yaxınlaşıb. Rəsmi statistikaya əsasən, bu göstərici əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə həm həcm, həm də maliyyə baxımından rekord səviyyədə yüksəlib. Əsas tədarükçülər kimi Rusiya və Gürcüstan ön plana çıxır və idxalın strukturu ölkənin daxili ət bazarında baş verən dəyişiklikləri aydın şəkildə əks etdirir.
Rəqəmlərin təhlili göstərir ki, idxaldakı artım təkcə mövsümi və ya texniki amillərlə izah olunmur. Qlobal səviyyədə son illərdə diri heyvan ticarətində aktivlik artıb. FAO və OECD məlumatlarına görə, 2023 və 2024-cü illərdə Yaxın Şərq və Cənubi Qafqaz regionunda diri qoyun ticarəti genişlənib və bunun əsas səbəbləri sırasında artan urbanizasiya, istehlak strukturunun dəyişməsi və regional qiymət fərqləri yer alır. Azərbaycan bazarında da oxşar meyl müşahidə olunur. Xüsusilə bayram dövrlərində və restoran sektorunda təzə ətə tələbin yüksəlməsi idxalın artmasını stimullaşdıran əsas amillərdən biridir.
İdxalın coğrafiyasına baxdıqda, Rusiyadan gətirilən qoyunların həcminin bir il ərzində dəfələrlə artması diqqət çəkir. Bu dinamika Rusiya bazarında heyvandarlıq məhsullarının nisbi qiymət üstünlüyü və logistika imkanlarının genişlənməsi ilə əlaqələndirilir. Gürcüstan isə uzun müddətdir Azərbaycan üçün əsas tədarükçü rolunu qoruyur və 2024-cü ildə idxal olunan qoyunların böyük hissəsi məhz bu ölkənin payına düşüb. Bu fakt regiondaxili ticarət əlaqələrinin sabitliyini və sərhədyanı tədarük zəncirinin effektivliyini göstərir.
Daxili bazar baxımından idxalın artması iki paralel tendensiyanı üzə çıxarır. Bir tərəfdən bu proses ət təklifinin genişlənməsinə və qiymətlərin kəskin dalğalanmasının qarşısının alınmasına xidmət edir. Digər tərəfdən isə yerli heyvandarlıq sektorunda məhsuldarlıq və maya dəyəri məsələlərinin aktuallığını artırır. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, idxaldan asılılığın artdığı mərhələlərdə ölkələr paralel şəkildə yerli istehsalın səmərəliliyini yüksəltməyə yönəlmiş proqramları gücləndirirlər. Avropa və Mərkəzi Asiya ölkələrində aparılan araşdırmalar göstərir ki, daxili istehsalla idxal arasında balans qorunmadıqda bazarda struktur risklər yarana bilər.
Statistik artımın dəyər ifadəsində kəmiyyət artımını üstələməsi qlobal heyvan bazarlarında qiymətlərin yüksəlməsi ilə də əlaqədardır. Son iki ildə yem xərclərinin artması, iqlim amilləri və logistika xərcləri diri heyvanların ixrac qiymətlərinə təsir edib. Bu şəraitdə Azərbaycan bazarına daxil olan məhsulun dəyərinin sürətlə yüksəlməsi ümumi idxal xərclərinin artmasına səbəb olub.
Diri qoyun idxalındakı artım qısamüddətli tendensiya deyil və istehlak bazarının strukturunda baş verən dəyişikliklərin nəticəsidir. Bu proses həm daxili tələbin təmin edilməsi, həm də regiondaxili ticarət əlaqələrinin dərinləşməsi baxımından əhəmiyyətli iqtisadi məna daşıyır. Eyni zamanda statistik dinamika gələcək dövrdə yerli heyvandarlığın rəqabət qabiliyyətinin artırılması və istehsal səmərəliliyinin yüksəldilməsinin iqtisadi gündəmdə prioritet olaraq qalacağını göstərir.
AzNews.az