Bakıda planlaşdırılan “Mehdiabad–28 May (HUB)” tramvay xətti paytaxtın şimal istiqamətində yerləşən qəsəbələrin mərkəzlə birbaşa və inteqrə olunmuş nəqliyyat əlaqəsini formalaşdırmağı hədəfləyir. Dövlət Proqramı çərçivəsində prioritet kimi müəyyən edilən bu dəhliz tramvay, metro və dəmiryolu arasında sərnişin mübadiləsini təmin etməklə, həm şəhərdaxili mobilliyin artırılmasına, həm də avtomobil asılılığının azaldılmasına yönəlib. Rəsmi hesablamalara görə, xətt istifadəyə verildikdən sonra həmin istiqamətdə gündəlik avtomobil səfərlərinin 20 mindən çox azalacağı gözlənilir ki, bu da Bakı üçün həm nəqliyyat, həm də ekoloji baxımdan əhəmiyyətli göstəricidir.
Qlobal təcrübə göstərir ki, iri şəhərlərdə tramvay sistemləri əsasən yüksək sərnişin axını olan, lakin metro tikintisi üçün iqtisadi baxımdan daha yüksək xərc tələb edən dəhlizlərdə səmərəli alternativ kimi tətbiq olunur. Avropa şəhərlərində aparılan araşdırmalara əsasən, müasir tramvay xətləri bir istiqamət üzrə saatda 10 minə yaxın sərnişin daşıma qabiliyyətinə malikdir və bu göstərici klassik avtobus marşrutlarını bir neçə dəfə üstələyir. Üstəlik, tramvayların elektrik enerjisi ilə işləməsi karbon emissiyalarının azaldılmasına real töhfə verir. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatlarına görə, elektriklə işləyən şəhər nəqliyyatı vasitələri dizel əsaslı alternativlərlə müqayisədə hər sərnişin kilometrinə düşən emissiyanı təxminən 60 faiz azalda bilir.
“Mehdiabad–28 May (HUB)” xəttinin iqtisadi məntiqi təkcə nəqliyyat rahatlığı ilə məhdudlaşmır. Dünya Bankının və OECD-nin şəhər inkişafı üzrə tədqiqatlarında qeyd olunur ki, tramvay və rels əsaslı nəqliyyat xətləri keçən ərazilərdə daşınmaz əmlakın dəyəri orta hesabla 5–15 faiz aralığında artır, xidmət sektoru genişlənir və yeni iş yerləri formalaşır. Bu tendensiya infrastrukturun yalnız fiziki deyil, həm də sosial-iqtisadi transformasiya aləti kimi çıxış etdiyini göstərir. M.Rəsulzadə qəsəbəsində planlaşdırılan dəmiryolu stansiyası və “Azadlıq prospekti” metrosu ilə nəzərdə tutulan sərnişin mübadiləsi dəhlizin regional cazibəsini daha da artıracaq və yaşayış massivlərini mərkəzə daha sıx bağlayacaq.
Şəhər mərkəzində yerləşən “28 May” HUB-un son dayanacaq kimi seçilməsi strateji baxımdan əsaslandırılmış addımdır. Bu nöqtə artıq mövcud metro xətləri, dəmiryolu və yerüstü nəqliyyat vasitələri arasında əsas mübadilə mərkəzidir. Qlobal şəhər nəqliyyatı modellərində belə HUB-ların formalaşdırılması sərnişin axınlarının daha balanslı paylanmasına və mərkəzi küçələrdə tıxacların azalmasına şərait yaradır. London, Paris və Vyana kimi şəhərlərin təcrübəsi göstərir ki, inteqrə olunmuş nəqliyyat qovşaqları olan dəhlizlərdə şəxsi avtomobildən ictimai nəqliyyata keçid tempi daha yüksək olur.
Bakı üçün bu layihənin əhəmiyyəti həm də uzunmüddətli dayanıqlılıq aspektində dəyərləndirilməlidir. Tramvayların istismar müddətinin 40–50 il arasında dəyişməsi, texniki baxım xərclərinin nisbi aşağı olması və yüksək sərnişin tutumu onları şəhər büdcəsi baxımından da rasional seçimə çevirir. Eyni zamanda, avtobus marşrutları ilə funksional inteqrasiya şəhərətrafı ərazilərdən tramvay dayanacaqlarına çıxışı asanlaşdıraraq, vahid nəqliyyat ekosistemi formalaşdırır. Bu yanaşma tək bir nəqliyyat növünü deyil, bütün sistemi optimallaşdırmağa xidmət edir.
Nəticə etibarilə, “Mehdiabad–28 May (HUB)” tramvay xətti Bakının nəqliyyat strategiyasında struktur dəyişiklik yaradan layihə kimi çıxış edir. Avtomobil axınının azalması, ictimai nəqliyyatın payının artması, ətraf mühitə təsirin minimuma endirilməsi və şəhərətrafı ərazilərin iqtisadi aktivliyinin güclənməsi bu layihəni yalnız nəqliyyat deyil, həm də sosial-iqtisadi inkişaf aləti kimi ön plana çıxarır. Qlobal tendensiyalarla uzlaşan bu yanaşma paytaxtın uzunmüddətli urbanistik balansının formalaşmasına real zəmin yaradır.
AzNews.az