"ABŞ və İsrailin İran siyasətində nüvə proqramı məsələsinin rəsmi arqument olaraq ön plana çıxması faktdır və bunun əsasında bir neçə məqam yer alır: regional güc balansının pozulması, İsrailin təhlükəsizliyinə birbaşa təhdid və qlobal nüvə yayılmasının qarşısının alınması. İranın nüvə silahına malik olması Yaxın Şərqdə silahlanma yarışını qızışdıra bilər və Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ və digər regional dövlətlərin də nüvə proqramlarını inkişaf etdirməsinə səbəb ola bilər. İsrail İranın nüvə silahına malik olmasını özü üçün strateji təhlükə olaraq görür. İsrailə görə bu hal yalnız raket təhlükəsi deyil, həm də regionda güc balansını dəyişdirə biləcək potensial baxımından təhlükəlidir".
Bu fikirləri Aznews.az-a açıqlamasında siyasi şərhçi Rəşad Bayramov deyib.
Qeyd edək ki, son illər ABŞ və İsrailin İran siyasətində əsas arqument kimi nüvə proqramı ön plana çəkilir. Rəsmi Vaşinqton və Təl-Əviv Tehranın nüvə silahı əldə etməsinin regional və qlobal təhlükəsizlik üçün ciddi təhdid yaratdığını bildirir. Məhz bu səbəbdən İrana qarşı sanksiyalar və siyasi təzyiq mexanizmləri tətbiq olunur.
Siyasi şərhçi qeyd edib ki, ABŞ baxımından bu vəziyyət qlobal nüvə yayılmasının qarşısının alınması prinsiplərinə ziddir.
"Lakin nüvə proqramı rəsmi arqument olsa da, müşahidələr və təhlillər göstərir ki, ABŞ və İsrailin İrana qarşı siyasəti təkcə bu məsələdən ibarət deyil. Əsas strateji narahatlıqlar arasında İranın Yaxın Şərqdə regional nüfuzu, Livan, Suriya, İraq və Yəməndə dəstəklədiyi silahlı qruplar vasitəsilə təsir gücü və ABŞ-nin müttəfiqləri üçün təhlükə yaratması da dayanır. Bununla yanaşı, İran enerji və ticarət sahəsində də ABŞ və İsrail üçün strateji rəqib kimi görünür. Sanksiyalar yalnız nüvə proqramını əngəlləmək məqsədilə deyil, həm də iqtisadi və diplomatik təzyiq vasitəsi kimi istifadə olunur. Regional müttəfiqlər, xüsusilə Körfəz ölkələri, ABŞ və İsrail üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir və İranın nüvə silahı mövzusu bu təzyiqin əsas alətinə çevrilir. Bu baxımdan, İran nüvə silahından imtina etsə belə, ABŞ və İsrailin təzyiqləri tamamilə sona çatmaya bilər. Nüvə məsələsi yalnız bir amildir. Əsas problem hələ də regional güc balansı və geosiyasi nüfuzdur. Nüvə silahından imtina diplomatik dialoqun açılmasına və bəzi sanksiyaların qismən yumşaldılmasına imkan verə bilər, lakin ABŞ və İsrailin digər narahatlıqları — məsələn, İranın ballistik raket proqramı, hərbi müdaxilələri və regional təsir dairəsi — hələ də qalır. Təbii ki, uzunmüddətli perspektivdə İranın nüvə silahından imtinası təhlükəsizlik riskini azaldır, lakin Tehran–ABŞ və Tehran–İsrail münasibətlərində tam etimadın bərpası üçün əlavə diplomatik addımlar və geniş strategiyalar tələb olunur. Bu strategiyalar arasında regional güc balansının tənzimlənməsi, İranın hərbi fəaliyyətlərinin məhdudlaşdırılması və beynəlxalq diplomatik vasitəçilik ön plana çıxır. Odur ki, ABŞ və İsrailin İran siyasəti rəsmi açıqlamalarda nüvə proqramına fokuslansa da, gerçəkdə çoxqatlı və kompleks geosiyasi amillərlə bağlıdır. Nüvə silahından imtina yalnız bir addım olaraq diplomatik müsbət siqnal yarada bilər, lakin təzyiqlərin tam bitməsi üçün daha geniş və strateji kompromislər və tədbirlər tələb olunur. Bu baxımdan, ABŞ və İsrailin siyasəti həm təhlükəsizlik, həm regional nüfuz, həm də qlobal nüvə siyasəti baxımından çoxşaxəli xarakter daşıyır və təkcə nüvə proqramı ilə izah edilə bilməz".
Rəfiqə Namazəliyeva,
AzNews.az