Ötən ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanın kəsilmiş gül bazarında idxal həcmi həm dəyər, həm də kəmiyyət baxımından artım nümayiş etdirib. Rəsmi statistikaya əsasən, ölkəyə 11,2 milyon ABŞ dolları dəyərində 8,4 milyon ədəd qızılgül idxal olunub ki, bu da 2024-cü ilin eyni dövrü ilə müqayisədə dəyər ifadəsində 20 faiz, fiziki həcmdə isə 23 faiz çoxdur. Məlumatlar göstərir ki, idxalın əsas hissəsi ənənəvi tədarükçülərin payına düşsə də, coğrafiyanın genişlənməsi bazarda struktur dəyişikliklərinin baş verdiyini göstərir.
Qlobal miqyasda kəsilmiş gül bazarı illik təxminən 30 milyard ABŞ dolları dəyərində qiymətləndirilir və bu sektor əsasən iqlim üstünlüyünə malik ölkələrdə cəmləşib. Ekvador, Kolumbiya, Keniya və Efiopiya dünya ixracında aparıcı mövqeləri qoruyur. Azərbaycanın idxal strukturunda da bu mənzərə aydın hiss olunur. Ekvadordan gətirilən qızılgüllər həm dəyər, həm də həcmin əsas hissəsini təşkil edir. Bu ölkə ilə ticarətin artımı məhsulun keyfiyyəti, uzunömürlü olması və logistika zəncirinin stabilliyi ilə izah olunur. Kolumbiya və Keniyadan idxalın yüksəlməsi isə qlobal bazarda bu ölkələrin payının artması ilə paralel gedir.
Statistikada ən diqqətçəkən məqamlardan biri İrandan idxalın kəskin artımıdır. Dəyər və kəmiyyət üzrə bir neçə dəfə yüksələn göstəricilər regiondaxili ticarət əlaqələrinin aktivləşdiyini göstərir. Coğrafi yaxınlıq, nəqliyyat xərclərinin nisbətən aşağı olması və çevik tədarük imkanları İran mənşəli məhsulların bazarda payını artırır. Eyni zamanda Niderlanddan idxalın azalması Avropa ölkələrində enerji qiymətlərinin yüksəlməsi və istixana xərclərinin artması fonunda istehsalın bahalaşması ilə bağlıdır. Bu tendensiya yalnız Azərbaycanda deyil, bir sıra idxalçı ölkələrdə də müşahidə olunur.
İlk dəfə olaraq Efiopiya və Gürcüstandan tədarükün həyata keçirilməsi bazarın diversifikasiyası baxımından əlamətdar hadisədir. Efiopiya son on ildə Afrikada kəsilmiş gül ixracı üzrə ən sürətlə inkişaf edən ölkələrdən birinə çevrilib və yeni bazarlara çıxışını genişləndirir. Azərbaycanın bu ölkə ilə ticarət əlaqələrində gül idxalının yer alması gələcəkdə alternativ tədarük marşrutlarının formalaşacağını istisna etmir. Gürcüstandan idxal həcmi hələ ki, məhdud olsa da, regiondaxili kənd təsərrüfatı əməkdaşlığının potensialını əks etdirən bir göstərici kimi qiymətləndirilə bilər.
Daxili bazarda idxalın artımı bir neçə amilin üst-üstə düşməsi ilə bağlıdır. Şəhər əhalisinin artması, xidmət sektorunun genişlənməsi, mərasim və tədbir mədəniyyətinin daha peşəkar format alması gülə olan tələbi yüksəldir. Yerli istixana təsərrüfatlarında isə əsasən mövsümi istehsalın üstünlük təşkil etməsi idxaldan asılılığı saxlayır. Qlobal təcrübə göstərir ki, bir çox ölkələrdə yerli istehsal idxalı tam əvəz etmir, əksinə onu tamamlayıcı rol oynayır və Azərbaycan bazarı da bu modelə uyğun inkişaf edir.
İdxal göstəricilərindəki artım yalnız istehlak meylinin yüksəlməsi ilə məhdudlaşmır. Ticarət dövriyyəsinin daha çox rəsmi kanallar üzərindən aparılması, statistik uçotun dəqiqləşməsi də dəyər ifadəsində artımı sürətləndirən amillər sırasındadır. Gül bazarı həcminə görə böyük görünməsə də, logistika, pərakəndə satış və xidmət sahələrini əhatə edən geniş iqtisadi zəncirin tərkib hissəsidir və bu sektordakı dəyişikliklər ümumi ticarət mühitinə dolayı təsir göstərir.
Ümumilikdə mövcud göstəricilər Azərbaycanın kəsilmiş gül idxalında qlobal tendensiyalarla uzlaşan və eyni zamanda regional imkanlardan faydalanan bir mərhələyə daxil olduğunu göstərir. Tədarük coğrafiyasının genişlənməsi bazarın dayanıqlığını artırır, riskləri balanslaşdırır və istehlakçı üçün daha stabil təklif mühiti formalaşdırır. Bu dinamikanın davamı beynəlxalq logistika xərcləri, iqlim faktorları və qlobal kənd təsərrüfatı bazarındakı dəyişikliklərlə birbaşa bağlı olacaq.
AzNews.az