Ötən il Azərbaycanda polad boru istehsalının kəskin artması sənaye sektorunda baş verən dalğalanmaların və struktur dəyişikliklərinin aydın göstəricisi kimi çıxış edir. Rəsmi statistikaya əsasən, ölkədə 214,1 min ton polad boru istehsal edilib ki, bu da əvvəlki illə müqayisədə demək olar iki dəfəyə yaxın artım deməkdir. Eyni zamanda, anbarlarda hazır məhsul ehtiyatının cəmi 4,5 min ton səviyyəsində qalması istehsal olunan məhsulun böyük hissəsinin dövriyyəyə daxil olduğunu göstərir. Bu dinamika sektor üzrə həm tələbin, həm də istehsal imkanlarının bərpa olunduğuna işarə edir.
Əvvəlki illərdə yaşanan kəskin enişin fonunda formalaşan kompensasiya effekti diqqəti cəlb edir. 2024-cü ildə polad boru istehsalının 109,8 min tona düşməsi və bunun da bir il əvvələ nisbətən 62,3 faiz azalma ilə müşayiət olunması sektorun yüksək volatilliyini ortaya qoymuşdu. Bu azalma qlobal polad bazarlarında qiymət dəyişkənliyi, logistika xərclərinin artması və investisiya layihələrinin müvəqqəti təxirə salınması ilə əlaqələndirilirdi. Sonrakı ildə qeydə alınan 95 faizlik artım isə daha çox gecikmiş sifarişlərin icrası və iri infrastruktur layihələrinin yenidən aktivləşməsi ilə izah oluna bilər.
Qlobal miqyasda polad boru istehsalı əsasən enerji, tikinti və nəqliyyat infrastrukturu ilə sıx bağlıdır. Beynəlxalq Polad Assosiasiyasının məlumatlarına görə, son illərdə neft və qaz sektorunda boru məhsullarına tələbat Asiya və Yaxın Şərq ölkələrində artmaqda davam edir. Azərbaycan kimi enerji və nəqliyyat dəhlizləri üzərində yerləşən ölkələrdə isə bu tələbat həm daxili layihələr, həm də regional ixrac imkanları hesabına formalaşır. Yerli istehsalın artması idxaldan asılılığın azalmasına, eyni zamanda sənaye dəyər zəncirində əlavə dəyərin ölkə daxilində qalmasına şərait yaradır.
Anbar ehtiyatlarının nisbətən aşağı səviyyədə olması istehsal və satış arasında balansın qorunduğunu göstərir. Bu amil, bir tərəfdən, bazarda artıq məhsul yığılmasının olmadığını, digər tərəfdən isə istehsalçıların daha çox sifariş əsaslı işlədiyini göstərir. Qlobal təcrübədə polad sektorunda yüksək ehtiyat səviyyəsi qiymət təzyiqi və maliyyə riskləri yarada bilir. Azərbaycanda mövcud göstəricilər isə istehsalın real tələblərə uyğun planlaşdırıldığını deməyə əsas verir.
Bu artımın davamlılığı əsasən iki faktordan asılıdır. Birincisi, ölkə daxilində infrastruktur və sənaye layihələrinin ardıcıllığıdır. İkincisi isə regional və beynəlxalq bazarlarda polad məhsullarına olan tələbin sabitliyidir. Dünya Bankının sənaye trendləri üzrə hesabatlarında qeyd olunur ki, metallurgiya sektorunda dayanıqlı artım üçün istehsal həcmlərindən daha çox texnoloji modernləşmə və məhsul çeşidinin artırılması həlledici rol oynayır. Bu baxımdan, Azərbaycanda polad boru istehsalının artımı yalnız kəmiyyət göstəricisi kimi deyil, sənaye siyasətinin effektivliyinin ölçülə bilən nəticəsi kimi də dəyərləndirilə bilər.
Ümumilikdə, bu statistika polad boru sektorunun əvvəlki illərdəki zəifləmədən sonra bərpa mərhələsinə daxil olduğunu göstərir. İstehsalın sürətlə artması, ehtiyatların məhdud qalması və qlobal tələbatla uzlaşan daxili dinamika bu sahənin iqtisadiyyatın real sektorunda mühüm rolunu qoruduğunu təsdiqləyir. Mövcud tendensiyalar saxlanıldığı təqdirdə, polad boru istehsalı həm sənaye məşğulluğu, həm də ixrac potensialı baxımından daha stabil mövqeyə keçə bilər.
AzNews.az