Ötən il Azərbaycanda asfalt istehsalının artması yol infrastrukturu və tikinti sektorunda müşahidə olunan ümumi canlanmanın statistik ifadəsi kimi diqqət çəkir. Rəsmi məlumatlara əsasən, ölkədə 209 min ton asfalt istehsal edilib və bu göstərici əvvəlki ilə nisbətən 30,4 faiz çoxdur. Bununla yanaşı, ilin son ayında istehsal həcminin azalması sektor daxilində mövsümi və struktur amillərin paralel təsirini göstərir. Belə ki, 2025-ci ilin dekabr ayında istehsal olunan 38,6 min ton asfalt bir il əvvəllə müqayisədə 24 faiz azalıb.
Rəqəmlərin dinamikası əvvəlki illərlə müqayisədə daha aydın mənzərə yaradır. 2024-cü ildə asfalt istehsalı 141,8 min ton təşkil etmiş və bu da 2023-cü illə müqayisədə 15,4 faiz azalma demək idi. Həmin dövrdə yol tikintisi layihələrinin mərhələli icrası, bəzi iri infrastruktur işlərinin planlaşdırma mərhələsində qalması və mövsümi amillər istehsal həcminə birbaşa təsir göstərmişdi. Sonrakı ildə qeydə alınan artım isə əsasən dövlət və özəl sektor tərəfindən həyata keçirilən yol və nəqliyyat layihələrinin intensivləşməsi ilə izah oluna bilər.
Qlobal təcrübədə asfalt istehsalı iqtisadi aktivliyin, xüsusilə də infrastruktur xərclərinin mühüm göstəricilərindən biri hesab olunur. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin və Dünya Bankının infrastruktur hesabatlarında qeyd edilir ki, yol tikintisi və təmiri üzrə investisiyalar iqtisadi dövrlərə həssasdır və adətən dövlət büdcəsi xərclərinin artdığı mərhələlərdə yüksəlir. Azərbaycanda son illərdə regionların yol şəbəkəsinin yenilənməsi, logistik bağlantıların genişləndirilməsi və şəhərdaxili nəqliyyat layihələri asfalt tələbatını artıran əsas faktorlar sırasındadır.
Dekabr ayında istehsalın azalması isə daha çox mövsümi xarakter daşıyır. Qış aylarında hava şəraiti asfalt işlərinin həcmini məhdudlaşdırır və bu, yalnız Azərbaycana xas deyil. Avropa və Şimali Amerika bazarlarında da ilin son rübündə asfalt istehsalının azalması statistik olaraq müşahidə olunur. Bu baxımdan, aylıq geriləmə illik ümumi artım trendini zəiflədən fundamental faktor kimi qiymətləndirilmir.
İstehsal göstəricilərinin artması daxili bazarın təminatı baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Yerli istehsalın yüksəlməsi idxal ehtiyacının azalmasına, logistika xərclərinin optimallaşdırılmasına və layihələrin icra müddətinin qısalmasına şərait yaradır. Eyni zamanda, asfalt istehsalı neft emalı və tikinti materialları sənayesi ilə əlaqəli olduğundan, bu sahədəki dinamika sənaye dəyər zəncirində müsbət çoxaldıcı effekt yaradır.
Mövcud tendensiyalar göstərir ki, asfalt istehsalında müşahidə olunan artım təsadüfi deyil və əsasən real iqtisadi tələbatla uzlaşır. İllik göstəricilərin yüksəlməsi və aylıq dalğalanmaların məntiqi səbəblərlə izah olunması sektorun nisbətən sabit inkişaf trayektoriyasında olduğunu göstərir. İnfrastruktur layihələrinin ardıcıl icrası davam etdiyi təqdirdə, asfalt istehsalı yaxın dövrdə də tikinti və nəqliyyat sektorunun əsas dayaq sahələrindən biri olaraq qalacaq.
AzNews.az