Ekoturizm son illər qlobal miqyasda sürətlə inkişaf edən və klassik kütləvi turizmdən fərqli olaraq, təbiətin qorunması ilə iqtisadi faydanın balansını hədəfləyən model kimi formalaşır. Bu yanaşmanın əsas üstünlüklərindən biri yerli icmaların birbaşa iqtisadi dövriyyəyə cəlb olunması və regionların daxili potensialı hesabına dayanıqlı gəlir mənbələrinin yaradılmasıdır. Xüsusilə kənd və dağlıq ərazilərdə ekoturizmin inkişafı məşğulluq imkanlarını genişləndirərək miqrasiya təzyiqlərini azaldan amillərdən biri kimi çıxış edir.
Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, ekoturizm fəaliyyətləri əsasən yerli əhalinin bilik və resurslarına söykəndikdə daha səmərəli nəticə verir. Yerli bələdçilik xidmətləri, ailə tipli qonaq evləri, ənənəvi kənd mətbəxinin təqdimatı və əl işlərinin satışı icmalar üçün əlavə və stabil gəlir mənbəyi yaradır. Bu modeldə iqtisadi qazanc turizm şirkətlərində deyil, birbaşa region sakinlərində cəmləşir ki, bu da sosial bərabərliyin və regional inkişafın güclənməsinə xidmət edir.
Ekoturizmin yerli icmalara təsiri yalnız gəlir artımı ilə məhdudlaşmır. Təbiətə bağlı iqtisadi fəaliyyətlər ətraf mühitin qorunmasına marağı artırır və resurslardan məsuliyyətli istifadə vərdişlərini formalaşdırır. Məsələn, meşə, su hövzələri və biomüxtəliflik turizm gəlirinin əsas mənbəyinə çevrildikdə, icmalar həmin resursların uzunmüddətli qorunmasında daha fəal mövqe tutur. Bu isə həm ekoloji davamlılığı, həm də iqtisadi stabilliyi paralel şəkildə təmin edir.
Qlobal statistikalar göstərir ki, ekoturizmə yönələn turistlər adətən daha uzunmüddətli qalma və daha yüksək yerli xərcləmə davranışı nümayiş etdirir. Bu isə kənd təsərrüfatı məhsullarına, yerli nəqliyyat xidmətlərinə və kiçik sahibkarlıq fəaliyyətlərinə əlavə tələbat yaradır. Nəticədə eko-turizm region iqtisadiyyatında çoxşaxəli təsir mexanizmi formalaşdıraraq, bir sektorun inkişafı ilə digər sahələrin də canlanmasına zəmin yaradır.
Azərbaycan üçün ekoturizm modeli xüsusilə aktualdır. Ölkənin coğrafi və iqlim müxtəlifliyi, zəngin flora və faunası, eləcə də etno-mədəni irsi bu sahənin genişlənməsi üçün real potensial yaradır. Yerli icmaların bu prosesə aktiv şəkildə cəlb olunması regionların sosial-iqtisadi inkişafını sürətləndirə, dövlət və özəl sektorun əməkdaşlığı isə ekoturizmi uzunmüddətli və dayanıqlı iqtisadi alətə çevirə bilər.
Ümumilikdə, ekoturizm yalnız alternativ turizm forması deyil, həm də yerli icmaların iqtisadi müstəqilliyini gücləndirən, ətraf mühitin qorunmasını təşviq edən və regional balansı dəstəkləyən strateji inkişaf modelidir. Bu modelin düzgün planlaşdırılması və mərhələli şəkildə tətbiqi iqtisadi gəlirlə sosial məsuliyyət arasında sağlam tarazlıq yaratmaq baxımından həlledici rol oynayır.
Aznews.az