Qida israfı bir çox ailələr üçün fərqinə varmadan formalaşan, lakin uzunmüddətli dövrdə ailə büdcəsinə ciddi maliyyə yükü yaradan amillərdən biridir. Alınan, lakin istifadə olunmadan xarab olan məhsullar təkcə maddi itki deyil, eyni zamanda planlaşdırılmamış xərclərin artmasına və ev təsərrüfatının səmərəliliyinin azalmasına səbəb olur. Xüsusilə şəhər mühitində alış vərdişlərinin dəyişməsi, endirim kampaniyaları və həddindən artıq ehtiyat toplama meyli qida israfının əsas mənbələri sırasında yer alır.
Beynəlxalq araşdırmalar göstərir ki, orta statistik ailə illik qida xərclərinin təxminən 20-30 faizini faktiki olaraq istehlak etmədiyi məhsullara sərf edir. Bu isə aylıq büdcədə nəzərəçarpacaq məbləğin real ehtiyaclara yönəlməməsi deməkdir. Ailə səviyyəsində bu itkilər bəzən kiçik görünə bilər, lakin uzun müddət ərzində yığıldıqda kommunal xərclər, təhsil, sağlamlıq və ya yığıma yönəldilə biləcək maliyyə resurslarının azalmasına gətirib çıxarır. Xüsusilə gəlirlərin məhdud olduğu ailələrdə qida israfı iqtisadi dayanıqlığı daha da zəiflədir.
Qida israfının büdcəyə təsiri təkcə atılan məhsulun qiyməti ilə məhdudlaşmır. Lazımsız alınan ərzaqlar üçün nəqliyyat, saxlama və enerji xərcləri də artır. Soyuducuda və ya anbar şəraitində saxlanılan, lakin istifadə olunmayan məhsullar elektrik sərfiyyatını yüksəldir və dolayısı ilə ailənin aylıq xərclərinə əlavə yük yaradır. Bundan başqa, planlaşdırılmamış alışlar evdə balanssız qidalanmaya səbəb ola, nəticədə sağlamlıqla bağlı əlavə xərclər yarada bilər.
Qida israfının azaldılması ailə büdcəsinin idarə olunmasında ən effektiv mexanizmlərdən biridir. Sadə planlama, alış siyahısının hazırlanması və mövsümi məhsullara üstünlük verilməsi xərclərin optimallaşdırılmasına imkan yaradır. Bu yanaşma ailənin maliyyə intizamını gücləndirməklə yanaşı, gəlirlərin daha məqsədyönlü istiqamətlərə yönəldilməsinə şərait yaradır. İqtisadçılar hesab edir ki, qida israfının azaldılması ilə ailə büdcəsində illik 10-15 faiz həcmində real qənaət əldə etmək mümkündür.
Nəticə etibarilə, qida israfı yalnız etik və ekoloji problem deyil, eyni zamanda ailə iqtisadiyyatına birbaşa təsir edən maliyyə faktorudur. Ailə səviyyəsində daha rasional istehlak vərdişlərinin formalaşdırılması həm gündəlik xərclərin azalmasına, həm də uzunmüddətli maliyyə sabitliyinin güclənməsinə xidmət edir. Bu baxımdan qida israfının qarşısının alınması ailə büdcəsinin qorunması üçün praktik və effektiv iqtisadi alət kimi qiymətləndirilə bilər.
AzNews.az