Bu ilin yanvar ayında Azərbaycanın Türkiyədən taxıl, paxlalılar, yağlı toxumlar və onların məhsulları üzrə idxalı 10,675 milyon ABŞ dolları təşkil edib və bu göstərici illik müqayisədə 9,5 faiz azalıb. Eyni dövrdə Türkiyənin sözügedən məhsullar üzrə ümumi ixracı da 9,3 faiz geriləyərək 929 milyon ABŞ dollarına düşüb. Rəqəmlər ikitərəfli ticarət axınında müşahidə olunan azalmaya diqqət çəkir və prosesin daha geniş regional və qlobal kontekstdə təhlilini aktuallaşdırır.
Son illərdə aqrar xammal və ərzaq məhsulları üzrə ticarət dinamikası təkcə istehsal həcmləri ilə deyil, həm də qlobal qiymət dəyişiklikləri, logistika xərcləri və tədarük zəncirlərinin yenidən qurulması ilə müəyyən olunur. 2024-cü ilin sonu və 2025-ci ilin əvvəllərində beynəlxalq bazarlarda taxıl və yağlı toxumların qiymətlərində nisbi sabitləşmə müşahidə edilib. FAO-nun ərzaq qiymətləri indeksinə əsasən, taxıl alt-indeksi ötən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə daha aşağı səviyyədə formalaşıb. Bu fonda idxalçı ölkələr üçün əvvəlki dövrlərlə müqayisədə daha çevik seçim imkanları yaranıb ki, bu da ticarət marşrutlarının və tədarük mənbələrinin diversifikasiyasını sürətləndirib.
Azərbaycanın Türkiyədən idxalında qeydə alınan azalma bu kontekstdə bir neçə amilin üst-üstə düşməsi ilə izah olunur. Bir tərəfdən, ölkənin daxili istehsal potensialının mərhələli şəkildə artırılması və mövsümi ehtiyatların mövcudluğu qısamüddətli idxal tələbatını məhdudlaşdırıb. Digər tərəfdən, Qara dəniz hövzəsində, xüsusilə Rusiya və Ukrayna istiqamətində tədarük imkanlarının qismən bərpası region ölkələri üçün alternativ mənbələrin rolunu gücləndirib. Bu isə Türkiyədən idxalın payında nisbi azalmaya səbəb olub.
Türkiyənin ümumi ixrac göstəricilərinə baxdıqda da oxşar tendensiya müşahidə olunur. İraq, Suriya kimi ənənəvi bazarlarda idxalın azalması regiondakı iqtisadi və maliyyə məhdudiyyətləri ilə yanaşı, yerli istehsalın genişləndirilməsi siyasəti ilə əlaqələndirilir. Eyni zamanda ABŞ bazarında ixracın artması göstərir ki, Türkiyə məhsulları daha uzaq və rəqabətli bazarlarda qiymət və keyfiyyət baxımından mövqelərini qoruya bilir. Bu fərqli dinamika ixrac strukturunun yenidən balanslaşdırıldığını və regional bazarlardakı dalğalanmaların qlobal satışlarla kompensasiya edilməyə çalışıldığını göstərir.
Qlobal miqyasda taxıl və yağlı toxumlar bazarı hazırda daha çox risklərin idarə olunması mərhələsindədir. İqlim dəyişiklikləri səbəbindən istehsal həcmlərində qeyri-müəyyənlik, geosiyasi faktorların logistika xətlərinə təsiri və maliyyə şərtlərinin sərtləşməsi ticarət qərarlarını daha ehtiyatlı edir. Bu şəraitdə idxalçı ölkələr qısamüddətli həcmdən çox, davamlı təchizat və qiymət sabitliyinə üstünlük verirlər. Azərbaycanın Türkiyədən idxal göstəricilərindəki azalma da bu ehtiyatlı yanaşmanın əlaməti kimi dəyərləndirilə bilər.
Mövcud tendensiyalar göstərir ki, qarşıdakı dövrlərdə aqrar məhsullar üzrə ticarət axınları daha çevik və çoxşaxəli olacaq. Türkiyə Azərbaycanın mühüm ticarət tərəfdaşı olaraq qalır, lakin idxal strukturu qlobal bazardakı qiymət siqnallarına və regional alternativlərə daha həssas şəkildə uyğunlaşır. Bu proses uzunmüddətli perspektivdə ərzaq təhlükəsizliyi baxımından risklərin azaldılmasına və tədarük zəncirinin daha dayanıqlı qurulmasına xidmət edir.
AzNews.az