Ötən ilin yanvar-noyabr aylarında Azərbaycanın kondisioner idxalının həm dəyər, həm də fiziki həcmdə artması daxili istehlak strukturunda və iqlimlə bağlı tələbatda baş verən dəyişiklikləri açıq şəkildə göstərir. Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına əsaslanan hesablamalara görə, ölkəyə təxminən 303 min ədəd kondisioner gətirilib və idxalın ümumi dəyəri 75,6 milyon ABŞ dollarına çatıb. Bu dinamika əvvəlki ilin eyni dövrü ilə müqayisədə kəmiyyət baxımından daha sürətli artımı əks etdirir ki, bu da bazarda qiymətə həssas, daha geniş kütləyə yönəlmiş məhsullara üstünlük verildiyini göstərir.
Qlobal miqyasda kondisioner bazarı son illərdə sürətlə böyüyür. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin qiymətləndirmələrinə görə, dünyada kondisionerlərin sayı artıq 2 milyardı ötüb və artım əsasən Asiya, Yaxın Şərq və inkişaf etməkdə olan ölkələrin payına düşür. Temperatur artımı, urbanizasiya və yaşayış standartlarının yüksəlməsi bu prosesi sürətləndirən əsas amillərdir. Azərbaycan da bu tendensiyadan kənarda qalmır. Yay mövsümündə uzunmüddətli istilər, yeni yaşayış komplekslərinin çoxalması və ticarət obyektlərinin genişlənməsi məişət soyutma avadanlıqlarına tələbi stabil şəkildə artırır.
İdxal strukturuna nəzər saldıqda Çinin dominant mövqeyi açıq görünür. Təkcə bu ölkədən gətirilən kondisionerlər ümumi idxalın böyük hissəsini təşkil edir və həm dəyər, həm də say baxımından artım müşahidə olunur. Bu mənzərə qlobal bazardakı reallıqla üst üstə düşür. Çin hazırda dünyada kondisioner istehsalının yarıdan çoxunu təmin edir və kütləvi istehsal hesabına qiymət üstünlüyü əldə edib. Azərbaycan bazarında da qiymət və əlçatanlıq əsas seçim meyarları olaraq qalır. Digər ölkələrdən, xüsusilə Tailand və Özbəkistandan idxalın kəskin azalması isə tədarük zəncirlərində yenidən balanslaşmanın getdiyini göstərir.
Diqqət çəkən məqamlardan biri Türkiyədən idxal olunan məhsulların dəyər ifadəsində cüzi artım göstərməsinə baxmayaraq, say baxımından ciddi azalmasıdır. Bu, daha yüksək qiymətli, texniki baxımdan fərqli modellərin bazara daxil olması ilə izah oluna bilər. ABŞ-dən tədarükün üç ildən sonra bərpa edilməsi isə simvolik xarakter daşısa da, daha çox sənaye və ya xüsusi təyinatlı kondisionerlərə marağın mövcudluğunu göstərir. Qazaxıstandan idxal olunan məhdud sayda məhsul isə regional ticarətdə epizodik xarakter daşıyır və bazar strukturuna ciddi təsir göstərmir.
İqtisadi baxımdan idxalın artması bir tərəfdən daxili tələbatın canlı olduğunu göstərir, digər tərəfdən enerji istehlakı məsələsini gündəmə gətirir. Kondisionerlərin geniş yayılması elektrik enerjisinə olan yükü artırır. Dünya təcrübəsində bu problem enerji səmərəli texnologiyalara keçidlə balanslaşdırılır. Məsələn, Avropa İttifaqında son on ildə A və daha yüksək enerji sinfinə aid cihazların payı əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Azərbaycan bazarında da inverter tipli və daha az enerji sərf edən modellərə maraq tədricən yüksəlir ki, bu da idxal strukturunun gələcəkdə dəyişə biləcəyinə işarə edir.
Kondisioner idxalı yaxın illərdə də sabit qalacaq və ya mərhələli şəkildə artacaq. Əsas fərq məhsul çeşidində və keyfiyyət meyarlarında olacaq. Qlobal iqlim dəyişiklikləri, urbanizasiya və istehlakçı davranışındakı transformasiya bu bazarı uzunmüddətli perspektivdə də aktual saxlayır. Bu baxımdan idxal statistikası təkcə ticarət göstəricisi deyil, həm də ölkədə yaşayış və istehlak mühitinin necə dəyişdiyini əks etdirən mühüm iqtisadi indikator kimi çıxış edir.
AzNews.az