Ötən il Xəzərin Azərbaycan sektorunda yerləşən "Azəri-Çıraq-Günəşli" bloku və "Şahdəniz" yataqlarından sualtı boru kəmərləri vasitəsilə Səngəçal terminalına ixrac olunan neft və qaz həcmlərində müəyyən azalma müşahidə olunub. "BP-Azerbaijan"ın 2025-ci ilin yekunlarına dair hesabatına görə, 209 milyon barel neft və kondensat ixrac edilib ki, bu da 2024-cü illə müqayisədə 7,1 % azdır. Həmçinin terminaldan ixrac edilən "Şahdəniz" qazının gündəlik orta həcmi 74,4 milyon kubmetr təşkil edib ki, bu da əvvəlki ilə nisbətən 2,1 % azalma deməkdir. Bütün ixraclar Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri və Cənubi Qafqaz Boru Kəməri sistemləri vasitəsilə həyata keçirilib.
Qlobal perspektivdə enerji sektorunda bu cür dəyişikliklər həm bazar dinamikası, həm də infrastruktur imkanları ilə bağlıdır. Beynəlxalq təcrübədə ixrac həcmlərində azalmalar müxtəlif səbəblərlə əlaqələndirilir: yataqların təbii tükənməsi, texniki xidmət və modernləşdirmə işləri, eləcə də qlobal neft və qaz qiymətlərindəki dəyişikliklər. Azərbaycanda da oxşar proseslər müşahidə olunur. AÇG və Şahdəniz kimi yataqlar uzunmüddətli istismar dövründə sabit yüksək hasilat təmin etsələr də, illik dəyişikliklər texniki, iqtisadi və bazar şərtləri ilə bağlıdır.
Səngəçal terminalının texniki imkanları gündəlik 1,2 milyon barel neft və kondensat, 81 milyon kubmetr qaz emalı üçün nəzərdə tutulub. Bu göstəricilər ixrac proseslərinin maksimal səmərəliliyi üçün kifayət qədər imkan yaradır. Lakin həcmlərin azalma tendensiyası, eyni zamanda, uzunmüddətli perspektivdə yeni inkişaf mərhələlərinin, əlavə investisiyaların və texnoloji modernləşmənin vacibliyini göstərir. Qaz ixracının əsas hədəfi Cənubi Qafqaz Boru Kəməri və SOCAR-ın daxili qazpaylama sistemləri vasitəsilə regiona çatdırılması isə Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyi və strateji tərəfdaşlarla əməkdaşlığı baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Ümumilikdə, 2025-ci ilin ixrac göstəriciləri Azərbaycan üçün regionda enerji təsirinin davamlılığını göstərir, eyni zamanda gələcəkdə hasilatın artırılması və infrastrukturun optimallaşdırılması üçün strateji addımların atılmasını tələb edir. Enerji resurslarının dayanıqlı və effektiv idarə olunması ölkənin həm iqtisadi artımına, həm də beynəlxalq bazarlardakı mövqeyinə birbaşa təsir göstərir. Azərbaycanın ixrac portfelinin diversifikasiyası və boru kəməri infrastrukturunun davamlı modernləşdirilməsi isə uzunmüddətli perspektivdə enerji sektorunun dayanıqlığını təmin edəcək.
AzNews.az