Azərbaycan cari ilin yanvar ayında 129 min 933 ton buğda idxal edib və bu idxalın dəyəri 28,9 milyon ABŞ dollarına yaxın olub. Həcm ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 50 faiz, dəyər isə 54,4 faiz artıb. Buğda idxalına çəkilən vəsait ümumi idxal xərclərinin 2,2 faizini təşkil edib. Eyni zamanda, ölkənin ümumi xarici ticarət dövriyyəsi illik müqayisədə 30,5 faiz azalıb, ixrac və idxalda da azalma qeydə alınıb, lakin 934 milyon dollarlıq müsbət saldo qorunub saxlanılıb.
Bu dinamika ilk baxışda paradoksal görünə bilər: ümumi idxal azalır, amma buğda idxalı artır. Lakin qlobal ərzaq bazarındakı tendensiyalar fonunda bu artım daha sistemli kontekstdə qiymətləndirilməlidir. Son illərdə dünya taxıl bazarında qiymət dəyişkənliyi yüksəlib. Xüsusilə, Qara dəniz hövzəsi ölkələri dünya buğda ixracının əsas hissəsini formalaşdırır və regionda logistika, iqlim və geosiyasi faktorlar qiymətlərə birbaşa təsir göstərir. BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı tərəfindən açıqlanan son indekslər göstərir ki, qlobal taxıl qiymətləri pik səviyyələrdən geri çəkilsə də, əvvəlki onilliklə müqayisədə hələ də nisbətən yüksək və dəyişkən olaraq qalır. Bu şəraitdə idxalçı ölkələr ehtiyat siyasətini daha çevik qurmağa üstünlük verirlər.
Azərbaycanın buğda idxalının artması bir neçə amillə izah oluna bilər. Birincisi, daxili istehsalın mövsümi xarakteri və məhsuldarlıq göstəriciləri fonunda un və çörək sənayesinin fasiləsiz təminatı prioritet olaraq qalır. Dövlət Statistika Komitəsinin əvvəlki illərə dair məlumatları göstərir ki, ölkədə illik buğda istehsalı ümumi tələbatı tam qarşılamır və idxal struktur ərzaq təhlükəsizliyinin tərkib hissəsidir. İkincisi, beynəlxalq bazarda qiymətlərin nisbətən əlverişli olduğu dövrlərdə daha çox həcmdə alış həyata keçirmək praktik baxımdan rasional yanaşma hesab olunur. Bu, həm ehtiyatların formalaşdırılması, həm də daxili bazarda qiymət sabitliyinin qorunması baxımından əhəmiyyətlidir.
Diqqət çəkən məqam dəyər artımının həcm artımını üstələməsidir. Bu fakt orta idxal qiymətində müəyyən yüksəlişə işarə edir və bu, qlobal bazardakı logistika xərcləri, sığorta ödənişləri və region üzrə təklif strukturunun dəyişməsi ilə bağlı ola bilər. Eyni zamanda, ümumi xarici ticarət dövriyyəsinin azalması fonunda buğdanın idxalda payının 2,2 faizə yüksəlməsi ərzaq məhsullarının prioritet istiqamət kimi qorunduğunu göstərir. Bu, idxal strukturunun daha çox istehlak və ərzaq yönümlü məhsullara doğru nisbi dəyişdiyini deməyə əsas verir.
Qlobal səviyyədə ərzaq təhlükəsizliyi artıq təkcə aqrar məsələ deyil, həm də makroiqtisadi sabitlik faktorudur. Dünya Bankı və Beynəlxalq Valyuta Fondu son hesabatlarında ərzaq qiymətlərinin inflyasiya təzyiqlərində mühüm rol oynadığını vurğulayır. Bu kontekstdə buğda kimi strateji məhsullar üzrə təminatın gücləndirilməsi qiymət sabitliyi və sosial balans baxımından sistemli əhəmiyyət daşıyır.
Xarici ticarətdə müsbət saldonun qorunub saxlanılması isə idxal artımının makroiqtisadi risk yaratmadığını göstərir. İxracın azalmasına baxmayaraq, ticarət balansının müsbət qalması valyuta daxilolmalarının hələ də idxal xərclərini üstələdiyini təsdiqləyir. Bu şəraitdə buğda idxalının artımı daha çox struktur və mövsümi xarakter daşıyır, kəskin disbalans siqnalı vermir.
Ümumilikdə, yanvar ayı üzrə buğda idxalında artım qlobal taxıl bazarındakı dəyişkənlik, daxili tələbatın davamlılığı və ehtiyat siyasəti ilə əlaqəli çoxfaktorlu proses kimi qiymətləndirilə bilər. Tendensiya göstərir ki, ərzaq təhlükəsizliyi və qiymət sabitliyi məsələləri yaxın dövrdə də ticarət siyasətində prioritet istiqamətlərdən biri olaraq qalacaq.
AzNews.az