Azərbaycan ötən il 43,5 milyon ABŞ dolları dəyərində 26 min 521 ton toyuq əti idxal edib. Bu göstərici əvvəlki illə müqayisədə dəyər ifadəsində 34 faiz, kəmiyyət baxımından isə 31 faiz azalma deməkdir. İdxalın əsas hissəsi Ukrayna və Rusiyanın payına düşsə də, hər iki istiqamət üzrə azalma qeydə alınıb, Gürcüstandan tədarük isə artıb. Eyni zamanda, uzun fasilədən sonra Böyük Britaniyadan da simvolik həcmdə idxal bərpa olunub.
Rəqəmlər ilk növbədə daxili bazarda struktur dəyişikliklərinə işarə edir. Son illərdə Azərbaycanda quşçuluq sektorunda istehsal güclərinin genişləndirilməsi və yem bazasının şaxələndirilməsi yerli məhsulun bazardakı payını artırıb. Dövlət Statistika Komitəsinin əvvəlki dövrlərə dair məlumatları göstərir ki, ölkədə quş əti istehsalı artım trayektoriyası üzrə inkişaf edib və daxili tələbatın əhəmiyyətli hissəsi yerli istehsal hesabına ödənilir. İdxalın azalması bu kontekstdə daxili istehsalın güclənməsi ilə paralel qiymətləndirilə bilər.
Qlobal bazar tendensiyaları da prosesə təsirsiz deyil. BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı məlumatlarına görə, son illərdə dünya üzrə quş əti istehsalı artmaqda davam etsə də, logistika xərcləri, yem qiymətlərində dəyişkənlik və regional ticarət məhdudiyyətləri qiymət dinamikasına təsir göstərib. Xüsusilə 2022–2023-cü illərdə taxıl bazarında yaşanan dalğalanmalar quşçuluq sektorunda maya dəyərini artırmışdı. 2024-cü ildən etibarən qlobal yem bazarında nisbi sabitləşmə müşahidə olunsa da, bir çox ölkələr daxili bazarı qorumaq və idxaldan asılılığı azaltmaq strategiyasını gücləndirib.
Azərbaycanın idxal strukturunda Ukraynanın 12 min tondan çox məhsulla lider mövqedə qalması regionun quş əti bazarındakı rolunu təsdiqləyir. Lakin həm Ukrayna, həm də Rusiya üzrə kəskin azalma tədarük coğrafiyasının daha balanslı formaya keçdiyini göstərir. Gürcüstandan idxalın artması regional logistika üstünlükləri və daha çevik təchizat mexanizmləri ilə əlaqələndirilə bilər. Belarus və Özbəkistan üzrə azalma isə qiymət rəqabəti və daxili tələbat faktorları ilə izah oluna bilər.
Maraqlı məqamlardan biri də Böyük Britaniyadan uzun fasilədən sonra tədarükün bərpasıdır. Həcm baxımından cüzi olsa da, bu fakt idxal kanallarının diversifikasiyası baxımından diqqətəlayiqdir. Qlobal ərzaq ticarətində risklərin bölüşdürülməsi və alternativ bazarlara çıxış imkanlarının saxlanılması strateji əhəmiyyət daşıyır.
Ümumilikdə, idxalın həm dəyər, həm də həcm üzrə azalması daxili istehsalın güclənməsi, bazarda təklif balansının dəyişməsi və qlobal qiymət dinamikasının təsiri ilə bağlı kompleks proses kimi qiymətləndirilə bilər. ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi tərəfindən açıqlanan beynəlxalq proqnozlarda da quş əti bazarında rəqabətin artacağı və regional istehsal mərkəzlərinin ön plana çıxacağı qeyd olunur. Bu fon Azərbaycan üçün idxaldan asılılığın mərhələli şəkildə azalması və yerli istehsalın dayanıqlığının artırılması baxımından uyğun mühit formalaşdırır.
Mövcud tendensiyalar göstərir ki, quş əti bazarında əsas hədəf idxalın kəskin məhdudlaşdırılması deyil, optimal balansın qorunmasıdır. Daxili istehsalın güclənməsi qiymət sabitliyinə və ərzaq təhlükəsizliyinə müsbət təsir göstərir, eyni zamanda xarici bazarlarla əlaqələrin saxlanılması rəqabət mühitini təmin edir. Rəqəmlər sektorun daha strukturlaşdırılmış və çevik modelə keçdiyini göstərir.
AzNews.az