Uğur əldə etmək hər zaman insan üçün müsbət təcrübə kimi təqdim edilir, lakin daxili məqsəd hissi və ya motivasiya ilə bağlı olmayan uğur fərdlərdə gözlənilməz psixoloji təsirlərə səbəb ola bilər. Bu hal əsasən sosial təzyiq, valideyn gözləntiləri, ya da yalnız maliyyə və ya status ilə ölçülən nəticələrə fokuslandıqda müşahidə olunur. Belə uğur qısa müddətli məmnuniyyət yaratsa da, uzunmüddətli daxili motivasiya və mənəvi doyum baxımından boşluq meydana gətirir.
Psixoloji tədqiqatlar göstərir ki, şəxslər öz uğurlarını daxili dəyərlərlə əlaqələndirmədikdə stres və narahatlıq səviyyəsi artır. Harvard və Stanford universitetlərinin birgə apardığı araşdırmalarda iştirakçılar xarici təsirlər nəticəsində əldə edilmiş uğuru daxili məqsəd və şəxsi əhəmiyyət kontekstində qiymətləndirmədikdə, özünüqiymətləndirmə və həyat məmnuniyyəti göstəricilərinin aşağı düşdüyü müəyyən olunub. Bu isə uzun müddətdə həm emosional tükənməyə, həm də motivasiya itkisinə gətirib çıxarır.
Belə hallarda insanlarda növbəti mərhələdəki məqsədlərə həvəsin azalması, karyera və şəxsi həyat balansında problemlər müşahidə olunur. Uğurun yalnız xarici faktorlarla ölçülməsi, məsələn, pul, status və ya sosial tanınma, daxili motivasiyanın zəifləməsinə yol açır. Hətta bəzi hallarda bu, “boşluq hissi” və eksistensial narahatlıq formalaşdırır. Psixoloqlar qeyd edir ki, belə fərdlər tez-tez performans və nailiyyətlərini digər insanlarla müqayisə etməyə meylli olur ki, bu da davamlı stres və özünəqapanma riskini artırır.
Daxili məqsəd hissinin olmaması həm də resiliens və adaptasiya qabiliyyətinə təsir edir. Uğur xarici təsirlərdən asılı olduqda, qarşıya çıxan çətinliklər və ya uğursuzluqlar fərd üçün ciddi emosional sarsıntı yarada bilər. Əksinə, daxili məqsəd ilə əldə olunan uğur insanın özünü dəyərləndirməsini, kritik vəziyyətlərdə dayanıqlığını və psixoloji rifahını artırır. Bu aspekt fərdi inkişaf və liderlik bacarıqlarının formalaşmasında mühüm rol oynayır.
Uğuru daxili motivasiya və şəxsi məqsədlərlə bağlamaq həm məhsuldarlığın, həm də həyat keyfiyyətinin əsas faktorudur. Psixoloji rifah, motivasiya və uzunmüddətli məmnuniyyət baxımından balanslı uğur modeli xarici təsirlərlə yanaşı daxili məqsəd hissinə də əsaslanmalıdır. Belə yanaşma, həm fərdlərin, həm də təşkilatların uzunmüddətli dayanıqlılığı və səmərəliliyini artırır.
AzNews.az