Yuxu keyfiyyəti insanın emosional reaktivliyi və ümumi psixoloji vəziyyətinə birbaşa təsir göstərir. Tədqiqatlar göstərir ki, kifayət qədər və keyfiyyətli yuxu emosional balansın qorunmasında və stressə qarşı müqavimətin artırılmasında həlledici rol oynayır. Əksinə, yuxu pozğunluqları və yetersiz yuxu, beynin amiqdala və prefrontal korteks kimi emosiyaları idarə edən hissələrinin fəaliyyətini zəiflədərək emosional reaktivliyi artırır, impulsiv və mənfi duyğuların daha güclü ifadəsinə gətirib çıxarır.
Neyrobioloji baxımdan, yuxu dövrlərinin balanslı olması emosional yaddaşın konsolidasiya prosesini dəstəkləyir. REM yuxusu, xüsusilə, duyğusal təcrübələrin işlənməsi və emosional cavabların tənzimlənməsi üçün vacibdir. Yuxu çatışmazlığı isə kortizol səviyyəsinin yüksəlməsinə, nevrotransmitter balansının pozulmasına və nəticədə stress reaksiyalarının artmasına səbəb olur. Bu isə sosial qarşılıqlı əlaqələrdə, işgüzar mühitdə və gündəlik həyatda qərarvermə prosesini birbaşa təsir edir.
Psixoloji tədqiqatlar göstərir ki, yuxu keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması emosional reaktivliyi azaltmaqla yanaşı, insanın empatiya və sosial şüur qabiliyyətlərini də gücləndirir. Keyfiyyətli yuxu nəticəsində fərdlər stressli vəziyyətlərdə daha soyuqqanlı və düşünülmüş reaksiyalar verirlər, bununla da konflikt riskini azaldırlar. Əksinə, gecə yuxusuz qalan şəxslərdə mənfi emosiyalar daha uzun müddət davam edir və stresə adaptasiya bacarığı zəifləyir.
Yuxu keyfiyyəti yalnız fərdi sağlamlıq üçün deyil, həm də kollektiv məhsuldarlıq və sosial münasibətlər üçün strateji əhəmiyyət kəsb edir. İş yerlərində və təhsil mühitində yuxu gigiyenasının təşviqi, emosional sabitliyin qorunması və məhsuldar qərarvermənin təmin olunması baxımından əhəmiyyətlidir. Bu kontekstdə, yuxu davranışlarının tənzimlənməsi uzunmüddətli psixoloji sağlamlıq və sosial effektivlik üçün kritik rol oynayır.
AzNews.az