Bu ilin yanvar ayında Azərbaycan 8,194 milyon ABŞ dolları dəyərində 10 914 ton alma ixrac edib. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə dəyər ifadəsində 19,5 faiz, həcm baxımından isə 1,95 faiz artım deməkdir. Alma ixracından əldə olunan gəlir ümumi ixracın 0,4 faizini təşkil edib. Eyni zamanda ölkənin ümumi xarici ticarət dövriyyəsi illik müqayisədə 30,5 faiz azalaraq 3,538 milyard dollar səviyyəsində formalaşıb.
Rəqəmlər göstərir ki, həcm artımı məhdud olsa da, dəyər artımı daha yüksəkdir. Bu fərq vahid ixrac qiymətinin yüksəldiyini göstərir. Sadə hesablamaya əsasən, ötən ilin yanvarı ilə müqayisədə bir ton almanın orta ixrac qiymətində artım müşahidə olunur. Bu dinamika qlobal ərzaq bazarlarında qiymətlərin nisbətən sabit qalması və logistika xərclərinin optimallaşması ilə əlaqələndirilə bilər. BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının məlumatlarına görə, 2025-ci ilin sonu və 2026-cı ilin əvvəllərində meyvə seqmentində beynəlxalq qiymət indeksi əvvəlki illə müqayisədə daha balanslı səviyyədə qərarlaşıb. Bu şərait ixracatçı ölkələr üçün gəlirli müqavilələr bağlamağa imkan yaradır.
Azərbaycanın alma istehsalı son illərdə artım trendi nümayiş etdirir. Dövlət Statistika Komitəsinin əvvəlki illər üzrə məlumatları göstərir ki, intensiv bağçılıq sahələrinin genişlənməsi və müasir saxlama infrastrukturunun qurulması məhsulun ilboyu ixrac imkanlarını artırıb. Xüsusilə soyuducu anbarların və çeşidləmə mərkəzlərinin yaradılması ixrac keyfiyyətinin sabitliyini təmin edir. Həcm artımının nisbətən məhdud, dəyər artımının isə yüksək olması məhsulun daha yüksək keyfiyyət seqmentinə yönəldiyini göstərən dolayı siqnaldır.
Qlobal alma bazarında əsas ixracatçılar sırasında Çin, İtaliya, ABŞ və Polşa yer alır. Şərqi Avropa və Mərkəzi Asiya bazarlarında isə regional təchizatçıların rolu artır. Azərbaycan üçün ənənəvi ixrac istiqamətləri Rusiya və Yaxın Şərq bazarları olub. Regional logistika üstünlükləri və coğrafi yaxınlıq rəqabət qabiliyyətini dəstəkləyir. Bununla yanaşı, beynəlxalq bazarlarda fitosanitar standartların sərtləşməsi və sertifikat tələblərinin artması məhsulun keyfiyyətinə investisiyanı zəruri edir.
Ümumi xarici ticarət dövriyyəsinin azalması fonunda kənd təsərrüfatı məhsulları üzrə artım qeyri-neft ixracının dayanıqlığı baxımından əhəmiyyətlidir. Enerji qiymətlərindəki dəyişkənlik ixrac gəlirlərinə təsir göstərdiyi halda, aqrar məhsullar daha stabil və diversifikasiyaedici rol oynayır. Alma ixracının ümumi ixracda payı 0,4 faiz səviyyəsində olsa da, kənd təsərrüfatı seqmentinin sosial və regional məşğulluq baxımından təsiri daha genişdir. Bu sektor bölgələrdə gəlir mənbələrinin artmasına və ixracın coğrafi əsasda balanslaşmasına töhfə verir.
Alma ixracında artım təkcə mövsümi faktor deyil, struktur inkişafın nəticəsidir. Əlavə dəyər zəncirinin genişləndirilməsi, emal məhsullarının istehsalı və yeni bazarlara çıxış imkanları gücləndikcə aqrar ixracın ümumi ticarət balansındakı rolu daha da artacaq. Bu isə qeyri-neft sektorunun dayanıqlı inkişafı baxımından mühüm istiqamət kimi qiymətləndirilə bilər.
AzNews.az