Onlayn mübahisələr, xüsusilə sosial media və forumlarda baş verən kəskin dialoqlar, empatiya qabiliyyətinə birbaşa təsir göstərə bilər. İnsan beyni ünsiyyət zamanı vizual və emosional siqnallara əsaslanaraq qarşı tərəfin duyğularını və niyyətlərini anlamağa çalışır. Lakin onlayn mühitdə mimika, ton və bədən dili kimi qeyri-verbal göstəricilər əksər hallarda itir, nəticədə empatiya prosesləri zəifləyir. Bu səbəbdən virtual mübahisələr real ünsiyyətə nisbətən daha sərt və konflikt yönümlü olur.
Psixoloji araşdırmalar göstərir ki, anonimlik və fiziki məsafə insanın empatiya səviyyəsini aşağı salır. Onlayn mübahisələr zamanı insanlar daha az sosial məsuliyyət hiss edir, nəticədə aqressiv və tənqidi davranışlar daha çox müşahidə olunur. Eyni zamanda, “echo chamber” və “filter bubble” effektləri fərdlərin yalnız oxşar düşüncəli insanlarla qarşılaşmasına səbəb olur, bu da fərqli perspektivləri anlama bacarığını azaldır və empatiya qabiliyyətini zəiflədir.
Uzunmüddətli təsirlər arasında sosial izolyasiya və emosional boşalma da müşahidə olunur. Davamlı onlayn mübahisələr beyində stress hormonlarının səviyyəsini artırır, emosional reaktivliyi yüksəldir və soyuqqanlı empatiya proseslərini ləngidir. Nəticədə insanlar real həyatda qarşı tərəfin duyğularını düzgün qiymətləndirmə qabiliyyətini itirə bilirlər.
Bununla yanaşı, onlayn mühitin strukturlaşdırılmış və konstruktiv ünsiyyət formatları empatiyanı inkişaf etdirmək üçün də istifadə edilə bilər. Məsələn, moderasiya edilmiş forumlar, düşüncə mübadiləsi qrupları və təhsil platformaları fərqli baxış bucaqlarını anlamağa, emosional reaksiya əvəzinə düşüncəyə yönəlməyə imkan yaradır. Belə yanaşmalar onlayn mühitin mənfi təsirlərini minimuma endirərək empatiyanın qorunmasına və inkişafına şərait yaradır.
Nəticə etibarilə, onlayn mübahisələr müasir ünsiyyət mədəniyyətində empatiya qabiliyyətini zəiflədə bilən amil kimi çıxış edir. Ancaq fərdi yanaşmalar, texnoloji filtrasiya və konstruktiv ünsiyyət metodları ilə bu risklər azaldıla və virtual mühitdən empatiya bacarıqlarını inkişaf etdirmək üçün istifadə oluna bilər.
AzNews.az