Azərbaycana incəsənət əsərlərinin, kolleksiya və əntiq əşyaların müvafiq təsdiqedici sənəd və təsdiqlənmiş mal nomenklaturası kodları üzrə idxalı ƏDV-dən azad edilib. Qanunvericiliyə edilən dəyişikliklər bu kateqoriyaya daxil olan mədəni dəyərli əşyaların ölkəyə gətirilməsi zamanı vergi yükünü aradan qaldırır və idxal prosesini daha əlçatan edir.
Qlobal kontekstdə incəsənət və antik əşyalar bazarı yüksək kapitallaşmaya malik xüsusi seqment hesab olunur. Beynəlxalq hərrac evlərinin illik hesabatlarına əsasən, dünya üzrə incəsənət bazarının dövriyyəsi son illərdə on milyardlarla dollar səviyyəsində formalaşır. Bu bazarda əsas mərkəzlər ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa və Honq Konqdur. Bir çox inkişaf etmiş ölkələrdə mədəni irsin dövriyyəsi və kolleksiya bazarının inkişafı üçün vergi stimulları tətbiq olunur. Məsələn, bəzi Avropa ölkələrində muzeylər və ictimai kolleksiyalar üçün idxal edilən eksponatlar əlavə dəyər vergisindən azad edilir və ya güzəştli rejim tətbiq olunur. Məqsəd mədəni dəyərlərin sərbəst hərəkətini təmin etməklə yanaşı, ölkəni regional mədəniyyət mərkəzinə çevirməkdir.
Azərbaycanda tətbiq edilən yeni mexanizm də selektiv və nəzarət olunan modelə əsaslanır. İdxal yalnız təsdiqedici sənəd və konkret mal kodları üzrə aparılacaq. Bu, həm şəffaflığın, həm də hüquqi müəyyənliyin qorunmasına imkan yaradır. Vergi yükünün aradan qaldırılması idxalçı üçün xərclərin optimallaşdırılması deməkdir, lakin qərarın təsiri yalnız kommersiya seqmenti ilə məhdudlaşmır. Muzey fondlarının zənginləşdirilməsi, sərgi və beynəlxalq mədəni layihələrin genişlənməsi baxımından da əlavə imkanlar yaranır.
İqtisadi aspektdən yanaşdıqda, incəsənət və antik əşyalar alternativ investisiya aləti kimi də qəbul olunur. Qlobal təcrübədə nadir rəsm əsərləri, qədim sikkələr və tarixi əşyalar uzunmüddətli dövrdə dəyər artımı nümayiş etdirə bilir. Belə aktivlərin ölkə daxilində dövriyyəsinin artması sığorta, ekspertiza, bərpa və kuratorluq kimi sahələrdə ixtisaslaşmış xidmətlərə tələbat yarada bilər. Bu isə mədəni iqtisadiyyatın formalaşmasına töhfə verən amildir.
Eyni zamanda, bu addımın fiskal təsiri məhdud xarakter daşıyır. İncəsənət və antik əşyaların idxal həcmi ümumi ticarət dövriyyəsi ilə müqayisədə nisbətən kiçikdir. Lakin əlavə dəyər daha çox imic, mədəni diplomatiya və yaradıcı sənayelərin inkişafı müstəvisində özünü göstərir. UNESCO və digər beynəlxalq qurumların yanaşmasına görə, mədəni aktivlərin dövriyyəsi ölkənin yumşaq güc potensialının artırılmasında mühüm rol oynayır.
Beləliklə, ƏDV-dən azadolma qərarı yalnız vergi güzəşti deyil, mədəni iqtisadiyyatın təşviqi istiqamətində atılan tənzimləyici addım kimi qiymətləndirilə bilər. Hüquqi çərçivənin dəqiqliyi və selektiv yanaşma balansı qorumağa imkan verir, eyni zamanda incəsənət və kolleksiya bazarının institusional inkişafına zəmin yaradır. Qlobal praktikada sınaqdan çıxmış bu modelin tətbiqi Azərbaycanın mədəni və iqtisadi inteqrasiya imkanlarını genişləndirən mexanizm kimi çıxış edə bilər.
AzNews.az