2026-cı il 27 fevral tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Zati Aliləri İlham Əliyev tərəfindən imzalanan Sərəncam uşaqların rəqəmsal mühitdə zərərli məzmundan, neqativ təsirlərdən və risklərdən qorunması üçün sistemli tədbirlər paketini təqdim edir. Bu sənəd, yalnız texniki tənzimləmələri deyil, həm də təhsil, maarifləndirmə və elmi araşdırmalar vasitəsilə rəqəmsal təhlükəsizliyin daha geniş sosial və institusional təminatını hədəfləyir.
Sərəncamın birinci mühüm istiqaməti sosial şəbəkələrdə uşaqların qorunmasıdır. Qeydiyyat zamanı yaş məhdudiyyətlərinin tətbiqi, həmçinin normativ hüquqi aktların hazırlanması, rəqəmsal platformalarda uşaq təhlükəsizliyinin hüquqi çərçivəsini gücləndirir. Qlobal təcrübədə bu cür tənzimləmə, xüsusilə Avropa və Şimali Amerikada, uşaqların onlayn məzmundan zərər görmə riskinin azalmasına mühüm təsir göstərir. Azərbaycanda da belə addım, valideynlərin və təhsil müəsissələrinin məsuliyyətini dəstəkləyən bir mexanizm kimi çıxış edir.
İkinci istiqamət məktəbəhazırlıq və ümumi təhsil müəssisələrində mobil və elektron cihazlardan istifadə qaydalarının müəyyən edilməsidir. Bu, uşaqların texnologiyalardan məsuliyyətli və sağlam istifadəsini təmin etməklə yanaşı, təhsil prosesinin keyfiyyətinə də təsir göstərir. Ekran qarşısında sərf olunan vaxtın balanslaşdırılması, həmçinin texnoloji vasitələrin təhsil məqsədli istifadəsi, uşaqların diqqət və öyrənmə qabiliyyətini qoruyur.
Təhsil proqramlarının rəqəmsal savadlılıq, kibertəhlükəsizlik və məsuliyyətli onlayn davranış mövzularını əhatə etməsi isə uzunmüddətli təsir göstərən strategiya kimi qiymətləndirilir. Bu, uşaqlara təkcə texniki bilik deyil, həm də etik davranış, onlayn təhlükəsizlik qaydalarını qavrama bacarığı qazandırır ki, bu da onların internetdən məsuliyyətli istifadəçilər kimi formalaşmasına imkan yaradır.
Sərəncamda həmçinin valideynlər, müəllimlər və uşaqlar üçün maarifləndirmə proqramlarının həyata keçirilməsi nəzərdə tutulur. Bu addım, yalnız uşaqların deyil, həm də onların sosial mühitinin rəqəmsal təhlükəsizlik biliklərini artırır və risklərin qarşısını almaq üçün kollektiv məsuliyyətin gücləndirilməsinə xidmət edir.
Son olaraq, uşaqların rəqəmsal rifahı ilə bağlı elmi tədqiqatların təşviqi strateji əhəmiyyət daşıyır. Bu, milli səviyyədə elmi biliklərin artırılmasına, tədqiqat məlumatlarının siyasət və qərarverici orqanlarda istifadəsinə və gələcəkdə rəqəmsal təhlükəsizlik siyasətinin elmi əsaslarla formalaşmasına imkan yaradır.
Analitik qiymətləndirmə göstərir ki, sərəncam yalnız texniki və normativ tədbirlərdən ibarət deyil; o, uşaq inkişafının multidimensional aspektlərini əhatə edir. Təhsildən başlayaraq valideyn maarifləndirilməsinə və elmi tədqiqatlara qədər geniş əhatə dairəsi, uşaqların rəqəmsal mühitdə təhlükəsizliyini təmin edən sistemli və davamlı yanaşmanı formalaşdırır. Bu təşəbbüs həm də beynəlxalq standartlarla uyğunlaşmanı təmin edir və ölkənin rəqəmsal siyasətində müasir, inklüziv və strateji yanaşmanın göstəricisi kimi qiymətləndirilir.
Beləliklə, sərəncam uşaqların rəqəmsal mühitdə təhlükəsiz, sağlam və məsuliyyətli inkişafını təmin etmək üçün hüquqi, təhsil və maarifləndirmə alətlərini birləşdirən kompleks tədbirlər paketidir və gələcəkdə rəqəmsal savadlılıq və kibertəhlükəsizlik sahəsində ölkədə davamlı inkişafın əsasını qoyur.
AzNews.az