Azərbaycan 2026–2028-ci illəri əhatə edən Rəqəmsal İnkişaf Planı çərçivəsində ölkədə kibertəhlükəsizlik insidentlərinin koordinasiyalı idarə olunması üçün vahid platforma yaratmağa hazırlaşır. Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi plana əsasən, layihə Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyi, Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti və digər qurumların iştirakı ilə həyata keçiriləcək və dövlət, özəl sektor, eləcə də vətəndaş cəmiyyəti arasında kibertəhlükəsizlik sahəsində koordinasiyanı gücləndirməyi hədəfləyir. Platformanın 2026-cı ilin sonuna qədər istifadəyə verilməsi nəzərdə tutulur.
Qlobal miqyasda rəqəmsallaşma sürətlə artdıqca kibertəhlükəsizlik məsələləri dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən birinə çevrilir. Beynəlxalq analitik qurumların hesabatlarına görə, dünya üzrə kiberhücumların iqtisadi zərəri 2025-ci ildə illik 10 trilyon ABŞ dollarına yaxın səviyyəyə çatacağı proqnozlaşdırılır. Enerji infrastrukturu, maliyyə sistemi, dövlət xidmətləri və kommunikasiya şəbəkələri kimi strateji sahələr rəqəmsal mühitə inteqrasiya olunduqca bu sistemlərin təhlükəsizliyi iqtisadi sabitlik və milli təhlükəsizlik üçün mühüm faktor hesab edilir. Bu səbəbdən bir çox ölkələr vahid koordinasiya platformaları və milli kibertəhlükəsizlik mərkəzləri yaradır.
Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, kibertəhlükəsizlik insidentlərinin effektiv idarə olunması üçün müxtəlif qurumlar arasında operativ məlumat mübadiləsi və koordinasiya əsas şərtlərdən biridir. Məsələn, ABŞ-da fəaliyyət göstərən Cybersecurity and Infrastructure Security Agency və Avropa İttifaqının ENISA agentliyi dövlət və özəl sektor arasında real vaxt məlumat paylaşımını təmin edən koordinasiya mexanizmlərini formalaşdırıb. Bu modellər göstərir ki, vahid platformalar yalnız texniki müdafiə vasitəsi deyil, həm də informasiya axınının sürətləndirilməsi və risklərin erkən mərhələdə müəyyən edilməsi üçün strateji alətdir.
Azərbaycanın rəqəmsal transformasiya strategiyası son illərdə elektron hökumət xidmətlərinin genişləndirilməsi, rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafı və innovasiya ekosisteminin gücləndirilməsi ilə müşayiət olunur. Dövlət xidmətlərinin əhəmiyyətli hissəsinin onlayn platformalara inteqrasiyası kibertəhlükəsizlik mexanizmlərinin daha sistemli qurulmasını zəruri edir. Bu baxımdan vahid insident idarəetmə platforması müxtəlif dövlət qurumları, özəl şirkətlər və kritik infrastruktur operatorları arasında koordinasiyanı gücləndirərək risklərin operativ monitorinqini təmin edə bilər.
Belə platformalar adətən bir neçə funksiyanı birləşdirir. Onlar kiberinsidentlərin real vaxt rejimində izlənməsi, analizi və prioritetləşdirilməsi ilə yanaşı, müxtəlif qurumların təhlükəsizlik komandaları arasında məlumat mübadiləsini asanlaşdırır. Bu yanaşma kiberhücumlara cavab müddətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır və mümkün zərərlərin qarşısını almağa kömək edir. Xüsusilə bank sistemi, enerji infrastrukturu və telekommunikasiya sektorunda belə koordinasiya mexanizmləri iqtisadi davamlılığın qorunmasında mühüm rol oynayır.
Qlobal kibertəhlükəsizlik bazarının sürətlə böyüməsi də bu sahənin strateji əhəmiyyətini göstərir. Analitik şirkətlərin hesablamalarına görə, dünya üzrə kibertəhlükəsizlik xidmətləri və texnologiyalarına yönələn investisiyalar 2028-ci ilə qədər 500 milyard ABŞ dollarına yaxınlaşa bilər. Dövlətlərin rəqəmsal təhlükəsizlik infrastrukturlarına sərmayə qoyması həm iqtisadi sabitliyin qorunmasına, həm də rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına şərait yaradır.
Azərbaycan üçün vahid kibertəhlükəsizlik platformasının yaradılması həm də regional rəqəmsal təhlükəsizlik arxitekturasının gücləndirilməsi baxımından əhəmiyyət daşıyır. Rəqəmsal xidmətlərin genişlənməsi fonunda kritik informasiya sistemlərinin qorunması, dövlət və özəl sektor arasında koordinasiyanın artırılması və kiberinsidentlərə çevik reaksiya mexanizmlərinin qurulması ölkənin rəqəmsal inkişaf strategiyasının vacib komponentlərindən biri kimi qiymətləndirilir. Bu yanaşma texnoloji inkişaf və təhlükəsizlik balansının qorunmasına xidmət edən müasir idarəetmə modelinə uyğun gəlir.
AzNews.az