"İranın qonşu ölkələrə qarşı sərgilədiyi təcavüzkar mövqe regional gərginliyi artıraraq beynəlxalq aləmdə haqlı olaraq ciddi qınaqlara səbəb olub. İki gün əvvəl İranın Türkiyəyə atdığı raketlər, daha sonra isə Naxçıvan Muxtar Respublikasına endirilən dron zərbələri yalnız Azərbaycan və Türkiyə ilə İran arasındakı münasibətləri gərginləşdirməklə kifayətlənmir, eyni zamanda Cənubi Qafqazdakı təhlükəsizlik arxitekturasını da təhdid edir. Azərbaycan İranın bu addımlarını qətiyyətlə pisləyərək müvafiq cavab tədbirləri görmək hüququnu bəyan edib və Prezident İlham Əliyevin çıxışında vurğulanan “Dəmir yumruq” mesajı bu təcavüzlərə qarşı Azərbaycanın gücünü nümayiş etdirmək niyyətini göstərir. İranın Naxçıvana zərbə endirməsi, ilk növbədə, regionun təhlükəsizlik arxitekturasını ciddi şəkildə təhdid edir. Bu ərazi həm Azərbaycanın əsas hissəsi ilə quru sərhədlərinin olmaması baxımından, həm də Türkiyə ilə sərhəddə yerləşməsi səbəbindən strateji baxımdan həssas bölgədir. İranın Naxçıvana endirdiyi zərbələr yalnız Azərbaycanı deyil, həm də Türkiyəni təhdid edən bir addım kimi qiymətləndirilir. Prezident İlham Əliyevin bu hadisəni “terror aktı” kimi dəyərləndirməsi Azərbaycan üçün ərazi bütövlüyünün qorunmasının vacibliyini və bu cür hücumların qarşısının alınması üçün sərt tədbirlər görməyə hazır olduğunu göstərir".
Bu fikirləri Aznews.az-a açıqlamasında siyasi şərhçi Rəşad Bayramov deyib.
Xatırladaq ki, son dövrlərdə İranın qonşu ölkələrə qarşı sərgilədiyi mövqe ciddi qınaq obyektinə çevrilib. İranın Türkiyəyə atdığı raketləri müzakirə edərkən, bu gün Naxçıvan Muxtar Respublikasının dron hücumlarına məruz qaldığı xəbəri yayılıb. Hadisədən dərhal sonra Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi İranın ölkəmizdəki səfirini çağıraraq ona etiraz notası təqdim edib. Rəsmi Bakı müvafiq cavab tədbirləri görmək hüququna malik olduğunu bəyan edib. Dünən məsələ ilə bağlı Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə Təhlükəsizlik Şurasının iclası keçirilib. Dövlət başçısı İranın bu addımını Azərbaycan dövlətinə qarşı terror aktı kimi qiymətləndirib. O bildirib ki, Azərbaycanın gücünü sınamaq istəyənlərin başı “Dəmir yumruq” vasitəsilə əzilib və bu hadisənin də eyni nəticəni verəcəyini vurğulayıb.
Siyasi şərhçi qeyd edib ki, bu vəziyyət Azərbaycan–Türkiyə münasibətlərinin daha da möhkəmlənməsinə, iki ölkə arasında hərbi və diplomatik əməkdaşlığın daha da sıxlaşması perspektivlərinin gündəmə gəlməsinə səbəb ola bilər.
"İranın Naxçıvanı və Türkiyəni hədəf alması bölgədəki digər ölkələrin də təhlükəsizlik məsələlərinə daha ciddi yanaşmasına səbəb olacaq. Həm Türkiyə, həm də Azərbaycanla sərhədə malik və hər iki ölkə ilə ortaq maraqları olan Gürcüstanın da öz təhlükəsizliyi üçün müvafiq addımlar atmasına ehtiyac yarana bilər. Bu hücum, həmçinin Ermənistanın İranla olan əlaqələrinə də təsir göstərə bilər. Çünki İrandan gələn təcavüz digər region ölkələrinə qarşı təzyiqin artmasına səbəb ola bilər ki, bu da Ermənistanın İranla əməkdaşlığını yenidən gözdən keçirməsinə və regiondakı strateji mövqeyini yenidən dəyərləndirməsinə yol aça bilər. İranın Türkiyəyə raket zərbələri endirməsi regionda təhlükəsizlik sahəsində əməkdaşlıq səviyyəsinin artmasına gətirib çıxara bilər. Azərbaycanın və Türkiyənin bu cür hücumlara qarşı reaksiyaları yalnız iki ölkə arasındakı əlaqələri möhkəmləndirməklə kifayətlənməyəcək, eyni zamanda Cənubi Qafqazda digər regional oyunçuların da öz təhlükəsizlik strategiyalarını yenidən gözdən keçirməsinə səbəb olacaq. Türkiyə həm NATO üzvü, həm də Azərbaycanın müttəfiqi kimi bu cür təcavüzlərə qarşı sərt tədbirlərə əl ata bilər. Bunun üçün Şuşa Bəyannaməsi kimi hüquqi əsaslar da mövcuddur. Eyni zamanda Azərbaycan və Türkiyə arasında sıx əlaqələr digər regional gücləri, məsələn Gürcüstanı da təhlükəsizlik sahəsində daha yaxın əməkdaşlığa sövq edə bilər. Bu, həmçinin ABŞ, Avropa İttifaqı və digər beynəlxalq aktorların regionda daha fəal olmasına səbəb ola bilər. Başqa sözlə desək, İranın bu cür təcavüzləri yalnız Azərbaycan və Türkiyə üçün deyil, ümumilikdə regional güclər üçün ciddi təhlükəsizlik məsələsidir. Artıq bir çox ölkə İranın son hərəkətlərini qətiyyətlə pisləyib və bu, beynəlxalq dəstəyin gücləndiyini göstərir. Bu dəstək İranın regionda nümayiş etdirdiyi təcavüzkarlığa qarşı birgə mövqenin formalaşdığını göstərir. Bu, Cənubi Qafqazda yeni təhlükəsizlik mexanizmlərinin qurulmasına və regional əməkdaşlığın dərinləşməsinə zəmin yarada bilər. İranın bu cür addımları yalnız Cənubi Qafqazın deyil, bütövlükdə Orta Şərq və Qafqaz bölgəsinin təhlükəsizlik strukturunu yenidən formalaşdıra bilər. Odur ki, İranın Naxçıvan və Türkiyə üzərinə endirdiyi zərbələrin yalnız regional deyil, qlobal təhlükəsizlik arxitekturasında da ciddi təsirlər yaradacağını ehtimal etmək olar. Bu hadisələr Cənubi Qafqazda yeni gərginlik mərhələsinin başlanğıcı olmaqla yanaşı, digər regional dövlətləri, xüsusilə də Azərbaycan və Türkiyəni daha sıx əməkdaşlığa və güclü hərbi hazırlığa yönəlməyə məcbur edir. Bu, həmçinin İranın regionda artan təcavüzkarlığının qarşısını almaq və balansı qorumaq məqsədilə beynəlxalq səviyyədə daha geniş bir koalisiyanın formalaşmasına da səbəb ola bilər".
Rəfiqə Namazəliyeva,
AzNews.az