Bu ilin yanvar ayında Azərbaycan 10,4 milyon ABŞ dolları dəyərində kakao və ondan hazırlanan məhsullar idxal edib. Bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 22,4 faiz azdır. Eyni zamanda ölkədən kakao və onun əsasında istehsal edilən məhsulların ixracı 1,52 milyon ABŞ dollarına çataraq illik müqayisədə 74 faiz artıb. Statistikaya görə, kakao məhsullarının idxalı ölkənin ümumi idxalının 0,8 faizini, ixrac isə ümumi ixracın 0,07 faizini təşkil edir. Ümumilikdə isə yanvar ayında Azərbaycanın xarici ticarət dövriyyəsi 3,5 milyard ABŞ dolları olub və bu göstərici ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 30,5 faiz azalıb.
Kakao və ondan hazırlanan məhsullar qlobal ərzaq sənayesində yüksək əlavə dəyər yaradan məhsullar kateqoriyasına daxildir. Beynəlxalq Kakao Təşkilatının məlumatlarına görə, dünyada hər il təxminən 5 milyon tona yaxın kakao paxlası istehsal olunur və bu xammal əsasən Qərbi Afrika ölkələrində yetişdirilir. Lakin qlobal kakao sənayesinin əsas iqtisadi dəyəri xammal istehsalından daha çox onun emalı və hazır məhsul istehsalı mərhələsində formalaşır. Şokolad və kakao əsaslı qənnadı məhsulları bazarının ümumi həcmi dünya üzrə yüz milyardlarla dollarla ölçülür və Avropa ölkələri, xüsusilə Almaniya, Belçika və İsveçrə kimi dövlətlər bu sahədə yüksək texnoloji və brend əsaslı istehsal modelləri ilə seçilir.
Azərbaycanın kakao məhsulları üzrə idxal göstəricilərinin azalması qlobal bazardakı qiymət dalğalanmaları və daxili istehlak strukturunda dəyişikliklərlə əlaqələndirilə bilər. Son illərdə kakao xammalının dünya bazarında qiymətinin yüksəlməsi qənnadı sənayesində xərclərin artmasına səbəb olub. Bu proses bir çox ölkələrdə idxalın həcm və dəyər göstəricilərində dəyişikliklər yaradıb. Digər tərəfdən, idxalın azalması daxili bazarda mövcud ehtiyatların və ya əvvəlki dövrlərdə həyata keçirilmiş alışların təsiri ilə də izah edilə bilər.
Statistikada diqqət çəkən məqamlardan biri kakao məhsullarının ixracında müşahidə olunan sürətli artımdır. Bu göstərici yerli qida və qənnadı sənayesinin regional bazarlara çıxış imkanlarının genişləndiyini göstərir. Qlobal təcrübə göstərir ki, kakao əsaslı məhsulların ixracı əsasən xammal istehsal edən ölkələrdən deyil, emal və istehsal infrastrukturu inkişaf etmiş ölkələrdən həyata keçirilir. Bu baxımdan Azərbaycan kimi ölkələrdə qənnadı sənayesinin inkişafı yalnız daxili istehlak bazarını deyil, eyni zamanda region ölkələrinə ixrac potensialını da artırır.
Qlobal ərzaq sənayesində əlavə dəyər zənciri getdikcə daha çox emal mərhələsinə yönəlir. Məsələn, kakao paxlasının ilkin xammal kimi bazar qiyməti ilə hazır şokolad məhsulunun satış qiyməti arasında bir neçə dəfə fərq mövcuddur. Bu səbəbdən bir çox ölkələr xammal idxal edərək onu emal edir və daha yüksək dəyərli hazır məhsul kimi yenidən bazara çıxarır. Azərbaycanın kakao məhsulları üzrə ixracının artması da qida sənayesində emal potensialının müəyyən dərəcədə genişləndiyini göstərən göstəricilərdən biri kimi qiymətləndirilə bilər.
Eyni zamanda ümumi xarici ticarət dövriyyəsində müşahidə olunan azalma qlobal iqtisadi proseslərlə paralel qiymətləndirilir. Enerji qiymətlərində dəyişkənlik, beynəlxalq ticarətdə logistika xərclərinin artması və regionlararası ticarət strukturunun yenidən formalaşması bir çox ölkələrdə xarici ticarət statistikalarında oxşar dinamika yaradır. Bu fonda ayrı-ayrı məhsul kateqoriyalarında fərqli tendensiyaların yaranması iqtisadi strukturun dəyişməsi ilə əlaqədardır.
Ümumilikdə statistik göstəricilər göstərir ki, kakao və kakao əsaslı məhsullar üzrə idxalın azalması və ixracın artması qida sənayesində emal imkanlarının və regional bazarlarla əlaqələrin genişlənməsi ilə üst-üstə düşür. Qlobal ərzaq sənayesində əlavə dəyər yaradan məhsulların payının artması fonunda bu sektorun inkişafı yalnız istehlak bazarının deyil, həm də ixrac imkanlarının formalaşmasına təsir göstərən mühüm iqtisadi istiqamətlərdən biri kimi qiymətləndirilir.
AzNews.az