Azərbaycanda virtual kartların sayının artması ölkədə rəqəmsal ödəniş ekosisteminin sürətlə genişləndiyini göstərən mühüm göstəricilərdən biridir. Azərbaycan Mərkəzi Bankının məlumatına görə, 2025-ci ilin əvvəlində ölkədə virtual kartların sayı illik müqayisədə 24,6 % artaraq 2,3 milyona çatıb və bu kartlar ümumi ödəniş kartlarının 10,7 %-ni təşkil edib. Eyni dövrdə dövriyyədə olan ödəniş kartlarının ümumi sayı 22 milyona yüksəlib, nağdsız ödənişlərin həcmi isə 25,6 % artaraq 99,1 milyard manata çatıb. Bu göstəricilər Azərbaycanda maliyyə əməliyyatlarının getdikcə daha çox rəqəmsal platformalara keçdiyini təsdiqləyir.
Virtual kartların artımı yalnız yerli tendensiya deyil, qlobal maliyyə sistemində müşahidə olunan geniş miqyaslı transformasiyanın bir hissəsidir. Beynəlxalq araşdırmalar göstərir ki, dünyada virtual kartlar bazarı sürətlə genişlənir və 2024-cü ildə təxminən 19 milyard dollar dəyərində olan bu sektorun 2033-cü ilə qədər 92 milyard dollara çatacağı gözlənilir. Bu artımın əsas səbəbləri rəqəmsal bankçılığın genişlənməsi, mobil ödənişlərin populyarlaşması və təhlükəsizlik texnologiyalarının inkişafı ilə bağlıdır. Qlobal proqnozlara görə, virtual kart əməliyyatlarının sayı 2023-cü ildəki 36 milyarddan 2028-ci ildə 175 milyarda yüksələcək.
Virtual kartların geniş yayılmasının əsas iqtisadi səbəblərindən biri təhlükəsizlik faktorudur. Ənənəvi plastik kartlardan fərqli olaraq virtual kartlar çox vaxt birdəfəlik və ya məhdud istifadə üçün yaradılır və bu da onlayn ödənişlərdə məlumat sızması riskini ciddi şəkildə azaldır. Müasir fintech platformalarında tokenizasiya, biometrik identifikasiya və süni intellekt əsaslı fırıldaqçılıq aşkarlama sistemlərinin tətbiqi nəticəsində icazəsiz əməliyyatların sayının əhəmiyyətli dərəcədə azaldığı qeyd olunur. Bu texnologiyalar virtual kartları xüsusilə elektron ticarət və beynəlxalq ödənişlər üçün daha cəlbedici alətə çevirir.
Digər mühüm faktor mobil maliyyə xidmətlərinin geniş yayılmasıdır. Virtual kartların böyük hissəsi artıq mobil pulqabılar və bank tətbiqləri ilə inteqrasiya olunur. Dünyada milyardlarla istifadəçinin mobil ödəniş platformalarından istifadə etməsi bu kartların yayılmasını daha da sürətləndirir. Bu model xüsusilə gənc istifadəçi qrupları arasında populyardır və elektron ticarətin artması ilə paralel şəkildə genişlənir. Beləliklə, virtual kartlar faktiki olaraq rəqəmsal bankçılığın əsas komponentlərindən birinə çevrilir.
Azərbaycanın statistikasına nəzər saldıqda da bu qlobal dinamikanın yerli maliyyə bazarında əks olunduğu görünür. Ölkədə nağdsız ödənişlərin həcminin sürətlə artması bank sektorunun rəqəmsallaşma strategiyalarının effektivliyini göstərir. Təmassız ödənişləri dəstəkləyən kartların yüksək paya malik olması, mobil bankçılıq xidmətlərinin geniş yayılması və elektron ticarətin artması virtual kartlara tələbi artıran əsas amillərdir. Eyni zamanda fintech şirkətləri ilə banklar arasında əməkdaşlıq bu prosesin texnoloji bazasını gücləndirir.
Virtual kartların genişlənməsi iqtisadiyyat üçün bir neçə praktik nəticə yaradır. İlk növbədə, rəqəmsal ödənişlərin payının artması nağd pul dövriyyəsinin azalmasına və maliyyə əməliyyatlarının daha şəffaf aparılmasına imkan verir. Bu, həm də biznes sektorunda əməliyyatların sürətini artırır və xərclərin idarə olunmasını asanlaşdırır. Qlobal təcrübə göstərir ki, şirkətlər virtual kartlardan tədarük və xidmət ödənişləri üçün istifadə etdikdə xərclərin monitorinqi və maliyyə planlaşdırılması daha effektiv olur.
Bununla yanaşı, virtual kartların artımı elektron ticarət və rəqəmsal xidmət bazarlarının inkişafı ilə birbaşa bağlıdır. Onlayn platformalarda alış-verişin genişlənməsi istifadəçilərin təhlükəsiz və sürətli ödəniş alətlərinə olan ehtiyacını artırır. Bu kontekstdə virtual kartlar həm istehlakçılar, həm də bizneslər üçün çevik və praktik maliyyə aləti kimi formalaşır.
Beynəlxalq tendensiyalar göstərir ki, yaxın illərdə virtual kartlar yalnız fərdi istifadəçilər üçün deyil, həm də korporativ maliyyə idarəçiliyi üçün əsas ödəniş mexanizmlərindən birinə çevriləcək. Xüsusilə xərclərin avtomatlaşdırılmış idarə olunması, çoxvalyutalı əməliyyatlar və real vaxt monitorinqi kimi funksiyalar bu kartların rolunu daha da artırır. Azərbaycanın mövcud statistikasında müşahidə olunan artım da ölkənin qlobal rəqəmsal maliyyə transformasiyasına uyğun şəkildə irəlilədiyini göstərir.
AzNews.az