Azərbaycanda 54 radiotezlik nominalının dövlət resursu kimi geri qaytarılması radiospektr idarəçiliyinin səmərəliliyinin artırılması istiqamətində atılan addımlardan biri kimi qiymətləndirilir. Radiotezliklər üzrə Dövlət Komissiyasının qərarına əsasən, bu tezliklərin bir hissəsi istifadəçilərin könüllü şəkildə istifadədən imtina etməsi, bir qismi isə qanunvericilikdə nəzərdə tutulan öhdəliklərin yerinə yetirilməməsi səbəbilə geri alınıb. Eyni iclasda radiostansiyalar, gəmilərdə radio avadanlıqları, GNSS məlumatlarının ötürülməsi, Wi-Fi şəbəkələri və mobil rabitə məqsədilə daxil olan 33 müraciətə baxılaraq müvafiq icazələrin verilməsi də qərara alınıb.
Radiotezlik spektri müasir rəqəmsal iqtisadiyyatın ən vacib və məhdud resurslarından biri hesab olunur. Mobil rabitə, peyk naviqasiyası, televiziya yayımı, simsiz internet və müxtəlif sənaye tətbiqləri məhz bu spektr üzərində fəaliyyət göstərir. Bu səbəbdən dünyanın əksər ölkələrində radiotezliklər dövlət tərəfindən strateji resurs kimi idarə olunur və onların istifadəsi ciddi tənzimləmə mexanizmləri vasitəsilə həyata keçirilir. Spektrin boş və ya səmərəsiz istifadəsi isə texnoloji inkişafın sürətinə və telekommunikasiya sektorunun genişlənməsinə birbaşa təsir göstərə bilər.
Son illərdə qlobal telekommunikasiya bazarında radiotezliklərə tələbat kəskin şəkildə artıb. Mobil internet istifadəçilərinin sayının çoxalması, 5G texnologiyalarının tətbiqi, peyk rabitə sistemlərinin genişlənməsi və IoT cihazlarının artması radiospektrin daha səmərəli idarə olunmasını zəruri edir. Beynəlxalq təcrübə göstərir ki, istifadə olunmayan və ya qeyri-effektiv idarə edilən tezliklərin yenidən dövlət resursuna qaytarılması və yenidən bölüşdürülməsi telekommunikasiya sektorunun inkişafını sürətləndirən əsas mexanizmlərdən biridir.
Azərbaycanda qəbul edilən qərar da məhz bu yanaşmanın tətbiqi kimi qiymətləndirilə bilər. İstifadə olunmayan və ya müqavilə öhdəlikləri yerinə yetirilməyən tezliklərin geri qaytarılması radiospektrin daha səmərəli istifadəsinə şərait yaradır. Bu proses yeni rabitə layihələrinin həyata keçirilməsi, mobil operatorların şəbəkə imkanlarının genişləndirilməsi və simsiz texnologiyaların inkişafı üçün əlavə imkanlar formalaşdırır. Xüsusilə Wi-Fi şəbəkələri, radiorabitə sistemləri və peyk naviqasiya texnologiyalarının tətbiqi üçün yeni tezliklərin ayrılması rəqəmsal infrastrukturun genişlənməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Radiotezliklərin effektiv idarə olunması iqtisadi baxımdan da əhəmiyyətli faktor hesab olunur. Telekommunikasiya sektorunda fəaliyyət göstərən şirkətlər üçün spektr resursu əsas infrastruktur elementlərindən biridir və onun düzgün bölüşdürülməsi investisiya mühitinə müsbət təsir göstərir. Qlobal təcrübədə radiotezliklərin şəffaf və səmərəli idarə olunması yeni texnologiyaların tətbiqinə, mobil internet sürətinin artmasına və rəqəmsal xidmətlərin genişlənməsinə imkan yaradır.
Bununla yanaşı, radiospektr idarəçiliyi milli təhlükəsizlik və strateji kommunikasiya infrastrukturu baxımından da xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Hava və dəniz nəqliyyatı, fövqəladə hallarla bağlı rabitə sistemləri, peyk naviqasiya xidmətləri və müxtəlif dövlət qurumlarının rabitə infrastrukturu məhz radiotezliklər üzərində fəaliyyət göstərir. Bu səbəbdən spektrin idarə olunması yalnız texnoloji məsələ deyil, həm də dövlətin informasiya və kommunikasiya təhlükəsizliyinin vacib komponentlərindən biri hesab olunur.
İnformasiya və kommunikasiya texnologiyalarının sürətlə inkişaf etdiyi bir dövrdə radiotezliklərə tələbatın artması davamlı xarakter daşıyır. Mobil rabitənin yeni nəsil standartlara keçidi, simsiz texnologiyaların geniş tətbiqi və rəqəmsal xidmətlərin artması radiospektrin daha çevik və səmərəli idarə olunmasını zəruri edir. Bu kontekstdə istifadə olunmayan tezliklərin dövlət resursuna qaytarılması və yeni texnoloji tətbiqlər üçün yenidən bölüşdürülməsi telekommunikasiya sektorunun inkişafını dəstəkləyən mühüm mexanizm kimi qiymətləndirilə bilər.
AzNews.az