Bakı şəhərində ictimai nəqliyyat sistemləri – metro, dəmir yolu və avtobus şəbəkəsi – şəhər sakinlərinin gündəlik hərəkətində əsas rol oynayır. Lakin pik saatlarda və xüsusi tədbirlər zamanı sərnişin sıxlığı ciddi problemlər yaradır, həm sərnişin komfortunu azaldır, həm də nəqliyyatın effektivliyini aşağı salır. Sərnişin sıxlığının artması yalnız fiziki sıxlıqla deyil, həm də xidmət keyfiyyətinin azalması, gecikmələr və təhlükəsizlik risklərinin yüksəlməsi ilə müşayiət olunur. Bu səbəbdən həm texniki, həm də idarəetmə yanaşmaları ilə sıxlığın azaldılması prioritet məsələlərdən biridir.
Bakı metrosunda sərnişin sıxlığının ən çox hiss olunduğu sahələr pik saatlarda stansiyalarda platforma və vaqonlar arasında ciddi yüklənməyə səbəb olur. Burada vaxtın optimallaşdırılması və daha sıx qrafiklə işləyən vaqonlar, xüsusilə ən çox istifadə olunan xətlərdə, sıxlığı əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Eyni zamanda, mobil tətbiqlər vasitəsilə sərnişinlərə vaqonların doluluq səviyyəsi haqqında məlumat vermək, sərnişin axınının paylanmasını təmin edərək bir neçə stansiya boyunca sıxlığın balanslaşdırılmasına kömək edə bilər.
Bakı şəhər avtobus və marşrut taksi şəbəkəsində sıxlıq həm pik saatlarda, həm də müəyyən marşrutlarda daha çox müşahidə olunur. Burada real praktik yanaşmalar arasında qrafiklərin tənzimlənməsi, əlavə avtobusların pik saatlarda cəlb edilməsi və böyük tutumlu avtobusların istifadəsi ön plana çıxır. Şəhərin müxtəlif bölgələrində sərnişin axını analiz edilərək marşrutların optimallaşdırılması, daha balanslı paylanmış xidmət təmin edə bilər. Həmçinin sərnişinlərin avtobuslardan istifadə saatlarını dəyişdirməyə təşviq edən tarif siyasəti də sıxlığın azaldılmasına kömək edir.
Dəmir yolu ilə səyahətlərdə sıxlıq əsasən müəyyən stansiyalarda və pik saatlarda müşahidə olunur. Burada əlavə qatarların cəlb olunması, vaqon sayının artırılması və gediş vaxtlarının paylanması sıxlığı azaldır. Elektron bilet sistemləri ilə qabaqcadan rezervasiya imkanı yaratmaq sərnişin axınının idarə edilməsində mühüm vasitədir. Sərnişinlər əvvəlcədən gediş vaxtını seçərək daha rahat və balanslı hərəkət edə bilirlər.
Texnologiyaların tətbiqi sərnişin sıxlığının azaldılmasında əsas rol oynayır. Məsələn, real vaxt məlumat sistemləri, mobil tətbiqlər və elektron ödəniş platformaları sərnişin axınını proqnozlaşdırmaq və idarə etmək imkanı verir. Sərnişinlər üçün tətbiqlərdə avtobus və metro vaqonlarının doluluğu, növbəti gediş vaxtları və alternativ marşrutlar göstərildikdə, pik saatlarda fərqli nəqliyyat növlərinə yönəlmə imkanı yaranır. Bu həm sərnişin rahatlığını artırır, həm də nəqliyyat sistemlərinin yükünü tarazlayır.
Fiziki infrastrukturun təkmilləşdirilməsi də sıxlığın idarə edilməsində əhəmiyyətlidir. Metro stansiyalarında platformaların genişləndirilməsi, avtobus dayanacaqlarının və stansiya giriş-çıxışlarının optimallaşdırılması sərnişinlərin daha rahat hərəkət etməsinə imkan verir. Bununla yanaşı, avtobusların dayanacaqlarda daha tez və ardıcıl işləməsi, pik saatlarda əlavə qatların istifadəsi sərnişin axınının səmərəli paylanmasını təmin edir.
Sıxlığı azaldan sosial və idarəetmə tədbirləri də vacibdir. İş saatlarının elastikləşdirilməsi və ya məsafədən iş imkanlarının təşviqi pik saatlarda sərnişin sayını paylaya bilər. Eyni zamanda şəhər sakinlərini fərqli nəqliyyat növlərindən – metro, avtobus, dəmir yolu – balanslı istifadə etməyə təşviq edən məlumatlandırma kampaniyaları həm praktiki, həm də uzunmüddətli həll olaraq əhəmiyyətlidir.
Bütün bu tədbirlər birləşdirildikdə Bakı şəhərinin ictimai nəqliyyatında sərnişin sıxlığının azaldılması həm sərnişin komfortunu, həm də sistemin effektivliyini yüksəldir. Texnologiyaların tətbiqi, infrastrukturun optimallaşdırılması, qrafiklərin tənzimlənməsi və sosial təşviqlər bir-biri ilə uzlaşdırıldıqda, uzunmüddətli və dayanıqlı nəticə əldə etmək mümkündür. Bu yanaşmalar həm şəhər həyatının keyfiyyətini artırır, həm də nəqliyyat xidmətlərinin səmərəliliyini təmin edir.
AzNews.az