Bakı və Abşeron ərazisində yeni kanalizasiya kollektorlarının və tullantı sularının təmizlənməsi qurğularının tikintisinə başlanması paytaxt regionunda su və sanitariya infrastrukturunun modernləşdirilməsi istiqamətində genişmiqyaslı mərhələnin başladığını göstərir. Müşfiqabad layihəsi çərçivəsində 17,1 kilometrlik kollektor xəttinin və gündəlik gücü 75 min kubmetr olan təmizləyici qurğunun inşası nəzərdə tutulur, gələcək mərhələdə bu gücün iki dəfə artırılması planlaşdırılır. Layihənin ümumi dəyərinin 200 milyon manatdan çox olması və paralel olaraq digər kollektor və qurğuların tikintisinin davam etməsi bu istiqamətdə sistemli yanaşmanın tətbiq olunduğunu göstərir.
Qlobal miqyasda su və kanalizasiya infrastrukturu şəhər iqtisadiyyatlarının dayanıqlılığını müəyyən edən əsas komponentlərdən biri hesab olunur. Dünya Bankının hesablamalarına görə, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə tullantı sularının yalnız təxminən 20-30 faizi tam təmizlənir, qalan hissə isə ekoloji risklər yaradır. Bu baxımdan, iri şəhərlərdə müasir təmizləmə sistemlərinin qurulması yalnız ekoloji deyil, həm də iqtisadi effektivlik baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır. Bakı və Abşeron regionu kimi sürətlə urbanizasiya olunan ərazilərdə bu tip layihələr artan əhali və sənaye yükünün idarə olunması üçün zəruri hesab olunur.
Müşahidə olunan investisiyalar urbanizasiya ilə infrastruktur arasında tarazlığın təmin edilməsinə yönəlib. Son illərdə paytaxt və ətraf ərazilərdə əhali sıxlığının artması, yeni yaşayış massivlərinin genişlənməsi və sənaye fəaliyyətinin intensivləşməsi mövcud kanalizasiya sistemlərinə əlavə yük yaradıb. Bu isə tullantı sularının effektiv idarə olunmasını və təkrar istifadəsini aktuallaşdırır. Layihə çərçivəsində təmizlənmiş suyun suvarma məqsədilə istifadəsi planı resurs səmərəliliyi baxımından müasir yanaşma kimi qiymətləndirilə bilər. Qlobal təcrübədə belə modellər su qıtlığı risklərinin azaldılması və kənd təsərrüfatında dayanıqlılığın artırılması üçün geniş tətbiq olunur.
İqtisadi aspektdən yanaşdıqda, bu cür infrastruktur layihələri uzunmüddətli multiplikativ təsir yaradır. Tikinti mərhələsində məşğulluğun artması ilə yanaşı, istismar dövründə xidmət və texniki idarəetmə sahələrində yeni imkanlar formalaşır. Eyni zamanda, ekoloji risklərin azalması şəhər mühitinin keyfiyyətini yüksəldir və bu, dolayısı ilə daşınmaz əmlak bazarına, turizmə və ümumi investisiya cəlbediciliyinə müsbət təsir göstərir. OECD ölkələrinin təcrübəsi göstərir ki, su və sanitariya infrastrukturuna qoyulan hər 1 dollar investisiya uzunmüddətli perspektivdə 3-4 dollara qədər iqtisadi fayda yarada bilər.
Layihənin Xəzər dənizinin ekoloji vəziyyətinə təsiri xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Tullantı sularının təmizlənmədən su hövzələrinə axıdılması biomüxtəlifliyin azalması və ekosistemlərin pozulması ilə nəticələnə bilər. Bu baxımdan, müasir təmizləmə qurğularının tətbiqi regionun ekoloji balansının qorunmasına xidmət edir və beynəlxalq ekoloji standartlara uyğunlaşmanı gücləndirir. Xüsusilə qapalı su hövzəsi olan Xəzər üçün belə tədbirlər uzunmüddətli davamlılıq baxımından kritik hesab olunur.
Eyni zamanda, layihənin maliyyələşməsinin dövlət vəsaiti hesabına həyata keçirilməsi və əlavə maliyyə ehtiyacının nəzərdə tutulmaması planlaşdırmanın institusional baxımdan əvvəlcədən optimallaşdırıldığını göstərir. Bu yanaşma iri infrastruktur layihələrinin vaxtında və effektiv icrasına imkan yaradan əsas amillərdən biridir. Paralel olaraq digər kollektor və nasos stansiyalarının tikintisi bu sahədə kompleks inkişaf modelinin tətbiq olunduğunu göstərir.
Beləliklə, Bakı və Abşeron üzrə həyata keçirilən kanalizasiya və su təmizləmə layihələri yalnız texniki yenilənmə deyil, həm də şəhər iqtisadiyyatının dayanıqlılığına yönəlmiş strateji investisiya kimi qiymətləndirilə bilər. Qlobal tendensiyalar və yerli ehtiyaclar fonunda bu təşəbbüs resursların daha səmərəli idarə olunmasına, ekoloji risklərin azalmasına və urbanizasiya proseslərinin daha balanslı şəkildə tənzimlənməsinə şərait yaradır.
AzNews.az