2026-cı ilin yanvar-fevral aylarında Gürcüstan Azərbaycana 21,7 milyon ABŞ dolları dəyərində 597 ədəd avtomobil ixrac edib ki, bu da illik müqayisədə dəyər ifadəsində 25 faiz, kəmiyyət baxımından isə 53 faiz azalma deməkdir. Azərbaycan bu göstəricilərlə Gürcüstanın avtomobil ixrac etdiyi əsas ölkələr arasında üçüncü yerdə qərarlaşıb. Ümumilikdə isə Gürcüstanın avtomobil ixracı da azalma tendensiyası nümayiş etdirərək ilk iki ayda həm dəyər, həm də həcm baxımından təxminən dörddəbir geriləyib.
Bu dinamika regionda avtomobil ticarətinin strukturunda dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir. Gürcüstan uzun illərdir ikinci əl avtomobillərin yenidən ixracı üzrə regional mərkəz kimi çıxış edir. Ölkəyə əsasən ABŞ, Yaponiya və Avropadan idxal olunan avtomobillər burada müəyyən texniki prosedurlardan keçdikdən sonra Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz bazarlarına yönləndirilir. Lakin son dövrlərdə qlobal avtomobil bazarında müşahidə olunan qiymət artımı, logistika xərclərinin yüksəlməsi və bəzi ölkələrdə tətbiq edilən texniki və ekoloji məhdudiyyətlər bu modelin həcminə təsir göstərir.
Azərbaycana ixracın kəskin azalması bir neçə iqtisadi faktorla izah oluna bilər. İlk növbədə, daxili bazarda avtomobil idxalına olan tələbin strukturunda dəyişikliklər baş verir. Son illərdə yeni avtomobillərə marağın artması və rəsmi diler şəbəkələrinin genişlənməsi ikinci əl avtomobil idxalının payını nisbətən azaldır. Eyni zamanda, texniki standartların sərtləşdirilməsi və ekoloji tələblərin gücləndirilməsi də bazara daxil olan avtomobillərin strukturuna təsir edir. Bu tendensiya qlobal səviyyədə də müşahidə olunur. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, bir çox ölkələrdə köhnə daxiliyanma mühərrikli avtomobillərin idxalına məhdudiyyətlər tətbiq edilir və daha yeni, daha az emissiyalı modellərə üstünlük verilir.
Gürcüstanın ümumi avtomobil ixracında da azalma qeydə alınması regional deyil, daha geniş bazar faktorlarının təsirini göstərir. 2025-ci ildə 2,8 milyard dollardan çox avtomobil ixrac edən ölkənin 2026-cı ilin əvvəlində belə kəskin azalma ilə üzləşməsi qlobal təklif zəncirində dəyişikliklər və tələbin yenidən formalaşması ilə bağlıdır. Xüsusilə Mərkəzi Asiya ölkələrinə ixracın həcmi yüksək olaraq qalsa da, ümumi bazarın daralması Gürcüstanın tranzit rolunun müəyyən qədər zəiflədiyini göstərir.
Digər tərəfdən, Azərbaycanın avtomobil bazarında baş verən struktur dəyişiklikləri də bu prosesə təsir edir. Yerli istehsalın artması, xüsusilə minik və yük avtomobillərinin istehsalında son dövrlərdə müşahidə olunan dinamika idxaldan asılılığın tədricən azalmasına gətirib çıxarır. Bu, eyni zamanda ölkənin sənaye siyasətinin və daxili istehsalın təşviqinə yönəlmiş yanaşmanın nəticəsi kimi qiymətləndirilə bilər. Qlobal təcrübə göstərir ki, daxili istehsal gücləndikcə idxalın strukturu dəyişir və daha çox yüksək texnologiyalı və spesifik məhsullara yönəlir.
Eyni zamanda, logistika və nəqliyyat xərclərinin artması da avtomobil ticarətinə təsir edən mühüm amillərdəndir. Pandemiya sonrası dövrdə qlobal daşınma tariflərinin artması və marşrutların dəyişməsi avtomobil idxalının maya dəyərini yüksəldib. Bu isə xüsusilə aşağı və orta qiymət seqmentində olan avtomobillərə tələbin azalmasına səbəb olur. Gürcüstan üzərindən idxal edilən avtomobillərin böyük hissəsi məhz bu seqmentə aid olduğundan, bazardakı dəyişikliklər birbaşa statistikada əks olunur.
Nəticə etibarilə, Gürcüstandan Azərbaycana avtomobil ixracında azalma təkcə ikitərəfli ticarət göstəricisi deyil, daha geniş iqtisadi və struktur dəyişikliklərin əlaməti kimi qiymətləndirilə bilər. Regional tranzit modellərinin transformasiyası, daxili bazarın yenidən formalaşması və qlobal avtomobil sənayesində baş verən dəyişikliklər bu dinamikanın əsas səbəbləri kimi çıxış edir.
AzNews.az