Azərbaycanın sənaye sektorunda avtomobil və nəqliyyat vasitələri istehsalı üzrə 2026-cı ilin ilk iki ayına dair açıqlanan statistika istehsal strukturunda mühüm dəyişikliklərin baş verdiyini göstərir. Dövlət Statistika Komitəsi məlumatına görə, yanvar-fevral aylarında ölkədə 20 ədəd ictimai sərnişin nəqliyyat vasitəsi istehsal olunub ki, bu da illik müqayisədə 5,3 faiz artım deməkdir. Eyni dövrdə minik avtomobillərinin istehsalı 53,3 faiz artaraq 716 ədədə, yük avtomobillərinin istehsalı isə 11,2 dəfə artaraq 134 ədədə çatıb. Bununla yanaşı, ümumi maşın və avadanlıq istehsalında 20 faizlik azalma qeydə alınıb, lakin avtomobil və qoşqu istehsalı 2,7 dəfə artıb.
Bu göstəricilər sənaye daxilində prioritetlərin dəyişdiyini və istehsalın daha çox nəqliyyat vasitələrinə yönəldiyini ortaya qoyur. Qlobal miqyasda avtomobil sənayesində müşahidə olunan əsas tendensiya regional istehsalın gücləndirilməsi və təchizat zəncirlərinin lokallaşdırılmasıdır. Pandemiya sonrası dövrdə bir çox ölkələr idxaldan asılılığı azaltmaq üçün yerli istehsal imkanlarını genişləndirməyə başlayıb. Azərbaycan üçün də avtomobil istehsalında artım bu kontekstdə qiymətləndirilə bilər. Xüsusilə yük avtomobilləri istehsalında 11 dəfədən çox artım logistika və infrastruktur layihələrinin genişlənməsi ilə əlaqələndirilə bilər ki, bu da iqtisadi aktivliyin artdığını göstərən dolayı indikatorlardan biridir.
Minik avtomobillərinin istehsalında müşahidə olunan 53 faizlik artım daxili bazarda tələbin genişləndiyini və eyni zamanda istehsal güclərinin daha effektiv istifadə olunduğunu göstərir. Beynəlxalq Enerji Agentliyinin məlumatına görə, qlobal avtomobil bazarında son illərdə istehsalın coğrafiyası dəyişir və inkişaf etməkdə olan ölkələrdə istehsal payı artır. Bu fonda Azərbaycanın avtomobil istehsalını artırması regional sənaye xəritəsində mövqeyini gücləndirmək istiqamətində atılan addım kimi qiymətləndirilə bilər.
Digər tərəfdən, maşın və avadanlıq istehsalında qeydə alınan azalma struktur balansı baxımından diqqət çəkir. Bu sahə adətən sənayenin texnoloji əsasını təşkil etdiyindən, burada geriləmə qısamüddətli dövrdə resursların digər sahələrə yönləndirilməsi ilə izah oluna bilər. Lakin uzunmüddətli perspektivdə sənaye dayanıqlılığı üçün maşınqayırma seqmentinin inkişafı strateji əhəmiyyət daşıyır. Qlobal təcrübə göstərir ki, Almaniya və Cənubi Koreya kimi ölkələrdə yüksək texnoloji maşınqayırma sektoru ümumi sənaye məhsuldarlığının əsas drayverlərindən biridir.
İstehsal olunan məhsullar üzrə ehtiyatların formalaşması da bazar dinamikası haqqında əlavə siqnallar verir. Minik avtomobilləri üzrə 215 ədəd, yük avtomobilləri üzrə 19 ədəd ehtiyatın yaranması təklifin tələbi müəyyən qədər qabaqladığını göstərir. Bu isə ya bazarın genişlənmə mərhələsində olduğunu, ya da satış kanallarının hələ tam optimallaşdırılmadığını göstərən iqtisadi göstərici kimi qiymətləndirilə bilər. Qlobal bazarda avtomobil istehsalçıları da son illərdə oxşar problemlə üzləşərək istehsal və satış arasında balansın qurulmasına xüsusi diqqət yetirirlər.
Traktor istehsalında cüzi azalma isə aqrar sektorun texniki təminatında sabitlik mərhələsinin davam etdiyini göstərir. Bununla yanaşı, kənd təsərrüfatında texnoloji yenilənmə tendensiyası davam edir və FAO-nun məlumatlarına əsasən, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə aqrotexnika bazarı hər il orta hesabla 5-6 faiz artır. Bu kontekstdə Azərbaycanın mövcud istehsal səviyyəsini qoruyub saxlaması bazarın stabil tələbatla işlədiyini göstərir.
Ümumilikdə təqdim olunan statistika Azərbaycan sənayesində avtomobil və nəqliyyat vasitələri seqmentinin daha dinamik inkişaf etdiyini, istehsal strukturunun isə tədricən bazar tələbinə uyğunlaşdığını göstərir. Bu proses həm daxili iqtisadi aktivliyin artması, həm də sənaye diversifikasiyasının genişlənməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, maşınqayırma sektorunun balanslı inkişafı gələcək sənaye dayanıqlılığı üçün əsas şərtlərdən biri olaraq qalır.
AzNews.az