2026-cı ilin yanvar-fevral aylarında Azərbaycanda polietilen istehsalı 19,7 min ton təşkil edib ki, bu da ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 34 faiz azalma deməkdir. Eyni zamanda, martın əvvəlinə 9,8 min ton hazır məhsul ehtiyatının formalaşması diqqət çəkir. Bunun fonunda illik göstəricilər fərqli dinamika təqdim edir. Belə ki, 2025-ci ildə istehsal 147 min tona çataraq əvvəlki illə müqayisədə 21,2 faiz artım nümayiş etdirib.
Bu ziddiyyətli görünən dinamika əslində neft-kimya sənayesində dövri və struktur amillərin təsirini əks etdirir. Polietilen istehsalı birbaşa olaraq həm xammal təchizatı, həm də qlobal petrokimya bazarındakı qiymət və tələbat dəyişiklikləri ilə bağlıdır. İlin əvvəlində qeydə alınan azalma bir çox hallarda planlı texniki xidmət dayanacaqları, istehsal xətlərinin modernizasiyası və ya ixrac bazarlarında müvəqqəti tələbat zəifləməsi ilə izah olunur. Hazır məhsul ehtiyatının yüksək səviyyədə qalması isə istehsalın tam dayanmadığını, əksinə, satış və logistika zəncirində müəyyən gecikmələrin mövcud olduğunu göstərir.
Qlobal kontekstdə polietilen bazarı son illərdə əhəmiyyətli transformasiya mərhələsindən keçir. Beynəlxalq enerji və kimya sənayesi hesabatlarına görə, dünya üzrə polietilenə tələbat əsasən Asiya və inkişaf etməkdə olan ölkələrdə sürətlə artır. Eyni zamanda, Avropa və Şimali Amerikada ekoloji tələblərin sərtləşməsi və təkrar emal siyasətinin genişlənməsi ilkin polimer məhsullarına olan tələbatın strukturunu dəyişir. Bu proses nəticəsində bəzi bazarlarda ənənəvi polietilen istehsalçıları üçün rəqabət şərtləri daha da sərtləşir.
Azərbaycan üçün polietilen istehsalı yalnız daxili istehlak deyil, həm də ixrac yönümlü sənaye sahəsi kimi strateji əhəmiyyət daşıyır. Xüsusilə SOCAR Polymer kimi iri sənaye layihələrinin fəaliyyəti ölkənin qeyri-neft sənayesində yüksək əlavə dəyər yaradan sahələrin inkişafına təkan verib. Bu məhsul əsasən qablaşdırma, tikinti, kənd təsərrüfatı və istehlak malları sənayesində geniş istifadə olunduğu üçün onun bazar dinamikası birbaşa olaraq bir neçə sektorun vəziyyətindən asılıdır.
Son dövrdə qlobal bazarda neft qiymətlərinin dəyişkənliyi də polietilen istehsalına dolayı təsir göstərir. Xammal kimi istifadə olunan etilenin qiyməti neft və qaz bazarları ilə sıx bağlı olduğundan, qiymət dalğalanmaları istehsal marjalarına və nəticə etibarilə istehsal qərarlarına təsir edir. Bununla yanaşı, logistika xərcləri və beynəlxalq daşımaların optimallaşdırılması da ixrac imkanlarını müəyyən edən əsas faktorlardandır.
Mövcud göstəricilər göstərir ki, qısamüddətli azalma daha çox texniki və bazar faktorları ilə bağlıdır, lakin ümumi trend sənayenin genişlənməsi istiqamətində qalır. İllik artımın davam etməsi və ehtiyatların formalaşması sektorun potensialının qorunduğunu göstərir. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, yaxın dövrdə qlobal tələbatın bərpası və bazar şərtlərinin sabitləşməsi ilə istehsal göstəricilərində yenidən artım müşahidə oluna bilər.
AzNews.az