2026-cı ilin yanvar-fevral aylarında Azərbaycanda gips məmulatlarının istehsalı 4,4 min ton təşkil edib və bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 68,6 faiz kəskin azalma deməkdir. Xüsusilə tikinti gipslərinin istehsalında daha dərin geriləmə qeydə alınıb və bu seqment üzrə azalma 78,4 faizə çatıb. Bununla yanaşı, martın əvvəlinə anbarlarda 2,6 min ton hazır məhsul ehtiyatının qalması istehsal və satış arasında balansın pozulduğunu göstərən mühüm göstəricidir.
Bu cür kəskin azalma tikinti sektoru ilə birbaşa bağlı olan sənaye sahələrində dövri dalğalanmaların təsirini əks etdirir. Gips məmulatları əsasən daxili bazarda tikinti və təmir işlərində istifadə olunduğu üçün bu sahədə aktivliyin azalması dərhal istehsal göstəricilərinə təsir edir. İlin əvvəlində tikinti layihələrinin tempində nisbi yavaşıma, investisiya qərarlarının mərhələli icrası və mövsümi amillər bu azalmanın əsas səbəbləri kimi çıxış edir. Anbar ehtiyatlarının yüksək qalması isə istehsalın tam dayandırılmadığını, lakin bazar tələbinin müvəqqəti zəiflədiyini göstərir.
Qlobal səviyyədə tikinti materialları bazarı son illərdə qeyri-sabit dinamika nümayiş etdirir. Dünya Bankı və digər beynəlxalq qurumların qiymətləndirmələrinə görə, inkişaf etmiş ölkələrdə tikinti sektorunun artım tempi yavaşlayıb, inkişaf etməkdə olan bazarlarda isə artım davam etsə də, əvvəlki illərlə müqayisədə daha aşağı templə irəliləyir. Xüsusilə enerji və xammal qiymətlərindəki dəyişkənlik, həmçinin maliyyələşmə şərtlərinin sərtləşməsi tikinti layihələrinin dəyərini artıraraq materiallara olan tələbatı məhdudlaşdırır. Bu tendensiya gips kimi əsas tikinti materiallarının istehsalında da özünü göstərir.
Azərbaycan bazarında isə son illərdə genişmiqyaslı infrastruktur və yaşayış layihələri tikinti materiallarına sabit tələbat formalaşdırıb. Bununla belə, sektorun inkişafı dövri xarakter daşıyır və müəyyən mərhələlərdə layihələrin tamamlanması və ya yeni layihələrin gecikməsi istehsal göstəricilərində kəskin dəyişikliklərə səbəb ola bilər. Tikinti gipslərinin istehsalında daha yüksək azalma məhz bu seqmentin daxili bazardan daha çox asılı olduğunu göstərir.
Digər tərəfdən, istehsalın azalması müəssisələrin bazar şərtlərinə adaptiv yanaşmasının nəticəsi kimi də qiymətləndirilə bilər. Tələbatın zəiflədiyi dövrlərdə istehsalın optimallaşdırılması və ehtiyatların idarə olunması sənaye müəssisələrinin maliyyə dayanıqlığını qorumaq üçün istifadə etdiyi əsas mexanizmlərdəndir. Bu yanaşma qısamüddətli statistik azalmalara səbəb olsa da, uzunmüddətli perspektivdə sektorun sabitliyini təmin edən amil kimi çıxış edir.
Mövcud göstəricilər göstərir ki, gips məmulatları istehsalında azalma daha çox dövri və bazar yönümlü xarakter daşıyır. Tikinti sektorunda aktivliyin bərpası ilə bu sahədə istehsalın da tədricən artması gözlənilən iqtisadi məntiqə uyğundur. Bu isə onu göstərir ki, sektorun potensialı qorunur və əsas dəyişən amil bazar tələbinin dinamikası olaraq qalır.
AzNews.az