Azərbaycanın qida sənayesində ilin ilk iki ayında yağ məhsulları seqmentində kəskin struktur dəyişiklikləri müşahidə olunur. Rəsmi məlumatlara əsasən, duru bitki yağlarının istehsalı illik müqayisədə 30,2 faiz artaraq 9 391,4 tona çatıb. Eyni dövrdə marqarin istehsalı 42,8 faiz azalaraq 5 816,4 ton təşkil edib. Anbar ehtiyatlarında da oxşar dinamika qeydə alınıb: bitki yağları üzrə ehtiyatlar azalsa da, marqarin ehtiyatlarında daha kəskin azalma müşahidə olunur. Bu fonda ümumi qida məhsulları istehsalında 10,7 faizlik artım davam edir.
Bu tendensiya ilk növbədə istehlak davranışlarında baş verən dəyişikliklərlə əlaqələndirilir. Qlobal miqyasda son illərdə bitki əsaslı yağlara üstünlük əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Xüsusilə günəbaxan, qarğıdalı və zeytun yağları daha sağlam alternativ kimi qəbul edilir və bu yanaşma tədricən region ölkələrində də yayılır. Marqarin isə uzun müddət ərzində sənaye və məişət istifadə üçün geniş tətbiq olunsa da, tərkibindəki trans yağlara dair maarifləndirmənin artması onun istehlakını bir çox bazarlarda azaldıb. Bu kontekstdə Azərbaycanda müşahidə olunan azalma qlobal trendlərlə uyğunluq təşkil edir.
İstehsalın strukturunda baş verən dəyişikliklər eyni zamanda sənaye daxilində resursların yenidən bölüşdürülməsi ilə bağlıdır. Bitki yağlarının istehsalının artması bu məhsulların həm daxili bazarda daha stabil tələbat görməsi, həm də potensial ixrac imkanlarının geniş olması ilə izah olunur. Xüsusilə regionda günəbaxan yağına olan yüksək tələbat və qiymət dəyişkənliyi istehsalçıları bu istiqamətə yönləndirən əsas iqtisadi amillərdən biridir.
Ehtiyatların azalması isə bazarda təklifin aktiv şəkildə realizə edildiyini göstərir. Yəni istehsal artımına baxmayaraq, məhsulların satış kanallarında sürətli dövriyyəsi təmin olunur və artıq yığım formalaşmır. Marqarin üzrə ehtiyatların 4 dəfədən çox azalması bu məhsula olan tələbin zəiflədiyini və istehsalın daha ehtiyatlı planlaşdırıldığını göstərir.
Digər tərəfdən, qida sənayesində ümumi artımın davam etməsi sektorun dayanıqlılığını qoruduğunu göstərir. Bu artımın fonunda ayrı-ayrı məhsul qruplarında baş verən azalma və artımlar bazarın daha selektiv və tələb yönümlü inkişaf etdiyini göstərir. Müasir tendensiyalar onu göstərir ki, istehsalçılar daha çox sağlamlıq, keyfiyyət və istehlakçı seçimlərinə uyğun məhsul portfeli formalaşdırmağa üstünlük verirlər.
Mövcud dinamika yaxın perspektivdə bitki yağları seqmentinin daha da güclənəcəyini, marqarin kimi ənənəvi sənaye məhsullarının isə payının nisbətən azalacağını göstərir. Bu transformasiya yalnız istehlak davranışlarının dəyişməsi ilə deyil, həm də istehsal strategiyalarının daha çevik və bazar yönümlü qurulması ilə bağlıdır. Eyni zamanda, xammal təminatı, idxal asılılığı və qiymət riskləri kimi faktorlar bu sahədə qərarların formalaşmasında əsas rol oynamaqda davam edəcək.
AzNews.az